الواجب النفسى هو ما وجب لنفسه كالصلاة واجب نفسى آن است كه براى خودش واجب شده است مانند نماز و الواجب الغيرى ما وجب لغيره كالوضوء بالنسبة الى الصلاة اما واجب غيرى آن است كه بخاطر غير خودش واجب شده است مانند وضو نسبت به نماز [ كه وضو براى نماز واجب است و نه براى خودش ] .
-
4 - تقسيم الواجب الى اصلى و تبعى ( تقسيمبندى واجب ، به اصلى و تبعى )
تقسيمبندى چهارم براى واجب ، اين است كه آن را به اصلى و تبعى تقسيم نمودهاند . توضيح مطلب آن است كه وقتى مولى به چيزى امر مىكند ( اعم از اينكه متعلق امر مولى واجب نفسى باشد يا غيرى ) ظاهر كلام مولى دلالت بر وجوب آن شىء دارد بهطورى كه آن فعل مأمور به و چيزى كه به آن امر شده مستقلا مورد توجه و التفات مولى قرار گرفته است اما در همين حال اين كلام مولى ممكن است دلالت بر چيزهاى ديگرى هم داشته باشد كه آنها مستقلا مورد هدف مولى نيستند اما كلام او تبعا دلالت بر لزوم آنها هم دارد . مثلا فرض كنيد مولى به بنده خودش امر كرده كه براى نماز بايد وضو بگيرد
( إِذا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَ أَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرافِقِ . . . )
پس آنچه مستقيما از اين كلام استفاده مىشود و مستقلا مورد توجه خداوند است ( يعنى اصل وضو گرفتن ) واجب اصلى است . اما يك چيزهاى ديگرى هم از اين آيه ممكن است استفاده شود كه آنها مستقلا مورد توجه شارع نبودهاند بلكه به تبع اصل