( 1 ) گشايشى پيش آمد ولى اصولا زندگى در مدينه با سختى و تنگدستى همراه بود كه سرزمين خشك بدون كشت است و بيشتر غذاى مردم آن شهر خرما بود با وجود اين در دين خود پايدار و استوار بودند .
مخرمة بن سليمان مىگويد * در عين حال از روزى كه پيامبر ( ص ) به مدينه آمد تا روزى كه رحلت فرمود ديگ كوچكى غذا از خانهء سعد بن عبادة همه روزه براى خانهء پيامبر ( ص ) فرستاده مىشد ، برخى ديگر از انصار غير از سعد بن عبادة هم اين كار را انجام مىدادند ولى روز به روز تعداد مستمندان و كسانى كه به مدينه مىآمدند بيشتر مىشد و آن سرزمين هم اصلا خشك و زندگى در آن دشوار بود ، محصول كشاورزى ايشان از آب اندكى كه مردان مجبور بودند بر دوش خود آن را به نخلستانها برسانند يا به وسيلهء شتر ببرند تأمين مىشد و شتران هم گاهى كشتزارها را خراب مىكردند و چه بسا كه نخلستانهاى ايشان گرفتار آفت مىشد و محصول آن سال از ميان مىرفت . [ 1 ]
واقدى و معاوية بن صالح از يحيى بن جابر ، از مقدام بن معدى كرب نقل مىكرد * رسول خدا ( ص ) مىفرمود : آدمى هيچ ظرفى بدتر از شكم را انباشته نمىكند ، و حال آنكه براى او فقط چند لقمهيى كه نيرويش را تأمين كند كافى است ، بر فرض هم كه مجبور باشد بايد يك سوم آن براى خوراكى و يك سوم آن براى آشاميدنى و يك سوم آن براى خودش باشد .
هامش
[ 1 ] . ابن سعد در اينجا چند لغت را توضيح داده كه در ترجمه مورد استفاده قرار گرفت و ترجمهء توضيح آنها ضرورتى نداشت . - م .