فرمان داد كه خويشاوندان پدرى آن حضرت او را غسل خواهند داد !
در اين هنگام ، مهاجران براى رايزنى درباره خلافت جمع شدند و به ابو بكر گفتند : همراه ما بيا تا پيش برادران انصار خود برويم و آنان را در اين رايزنى شركت دهيم . انصار گفتند :
بايد اميرى از ما و اميرى از شما باشد . عمر بن خطاب گفت : براى چه كسى نظير اين سه فضيلت جمع است كه خداوند در اين آيه بيان فرموده است .
« ثانِيَ اثْنَيْنِ إِذْ هُما فِي الْغارِ ، إِذْ يَقُولُ لِصاحِبِهِ ، لا تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنا »
« 1 » « دومين آن دو تن ، هنگامى كه در غار بودند و هنگامى كه به يار خود گفت : اندوهگين مباش كه خداوند با ماست » ، و در اين هنگام عمر دست دراز كرد و با ابو بكر بيعت كرد و مردم هم پس از او با ابو بكر بيعت كردند ، بيعتى نيكو و پسنديده . « 2 »
- 13 -
( 1 ) نصر بن على ، از عبد الله بن زبير « 3 » ، از ثابت بنانى ، از انس بن مالك براى ما نقل كرد كه
هامش
( 1 ) . بخشى از آيه 40 سوره نهم - توبه - است . در اين آيه براى ابو بكر فضيلتى آن چنان كه اهل سنت يا ستيز و جدل پنداشتهاند مطرح نيست . كلمه صاحب كه بر آن تكيه مىكنند متضمن مدح نيست مگر در آيه 39 سوره يوسف خطاب آن حضرت به دو زندانى« يا صاحِبَيِ »نيست و مگر در آيه 38 سوره كهف« قالَ لَهُ صاحِبُهُ »متضمن مدح است . ضمير« عَلَيْهِ »در« فَأَنْزَلَ اللَّهُ سَكِينَتَهُ عَلَيْهِ »به حضرت ختمى مرتبت ( ص ) برمىگردد چون ديگر ضماير آن آيه همگى به رسول خدا ( ص ) برمىگردد . اين مسأله در كتابهاى تفسير و كلام شيعه از ديرباز مطرح بوده است . براى اطلاع بيشتر به تفسير تبيان شيخ طوسى ، جلد پنجم ، صفحهء 222 و مجمع البيان شيخ طبرسى ، چاپ صيدا ، جلد 5 و 6 صفحهء 32 مراجعه فرماييد .
( 2 ) . بخشهايى از اين حديث را محمد بن سعد در طبقات ( ترجمهء جلد دوم ، صفحات 270 / 261 ) آورده است . از خوانندگان گرامى تقاضا مىكنم به آن صفحات طبقات مراجعه فرمايند كه از ابن عمر نقل مىكند كه عمر براى امامت ايستاد و چون تكبيرة الاحرام گفت پيامبر ( ص ) خشمگين شد و فرمودند : نه . اين موضوع در نهاية الارب ( ترجمهء جلد سوم ، صفحهء 331 ) هم آمده است ، اما اين كه سالم بن عبيد مىگويد ابو بكر گفت فرزندان عبد المطلب عهدهدار غسل آن حضرت شوند از بارزترين نشانههاى سستى اين حديث است ، زيرا محمد بن سعد در طبقات ( ترجمهء جلد دوم ، صفحهء 307 ) از جناب عبد الله بن مسعود ، روايت مفصلى را آورده است كه ضمن آن مىگويد پس از اينكه سرور محبوب ما پيامبر ( ص ) خبر نزديك بودن مرگ خود را به ما داد ، پرسيديم شما را چه كسى غسل دهد ؟ فرمود : مردانى از خانوادهام و هر چه نزديكتر و ضمن همين روايت درباره چگونگى نماز گزاردن هم دستور فرمودهاند . به امالى ، ابن الشيخ ، صفحهء 129 و بحار الانوار ، جلد بيست و دو ، صفحهء 455 هم مراجعه فرماييد . درباره موضوع سقيفه هم بايد به كتابهاى معتبرى كه براى آن نوشته شده است ، از قبيل السقيفه جوهرى مراجعه كرد ، و با آنكه بناى نقد و بررسى ندارم ، ولى سكوت در مواردى جايز نيست .
( 3 ) . اين شخص را نبايد با عبد الله بن زبير بن عوّام اشتباه كرد . ظاهرا ترمذى هم فقط همين روايت را از او نقل كرده است . او از مردم قبيله باهله بصره است . و از راويان قرن دوم هجرى است . به شماره 4320 ميزان الاعتدال ذهبى مراجعه فرماييد .