آنچه درباره اخلاق رسول خدا صلى اللّه عليه و سلم آمده است
- 1 -
( 1 ) عباس بن محمد دورى ، از عبد الله بن يزيد مقرئ ، از ليث بن سعد « 1 » ، از ابو عثمان وليد بن ابى وليد ، از سليمان بن خارجة ، از خارجة بن زيد بن ثابت « 2 » براى ما حديث كردند كه مىگفته است : تنى چند پيش زيد بن ثابت آمدند و گفتند براى ما از خلق و خوى پيامبر صلى اللّه عليه و سلم سخن بگو . گفت : چه بگويم - از كدام خوى پسنديدهاش سخن بگويم ؟ من همسايه آن حضرت بودم و هرگاه وحى بر ايشان نازل مىشد ، كسى را پى من مىفرستاد و آن را مىنوشتم . هرگاه در حضورش درباره مسائل اين جهانى سخن مىگفتيم ، او هم با ما همراهى مىفرمود . و هرگاه درباره امور جهان ديگر سخن مىگفتيم ، او هم با ما همراهى مىكرد . هرگاه درباره خوراكىها و سود و زيان آن سخن مىگفتيم ، آن حضرت هم با ما در آن باره گفتگو مىفرمود . ما هر چه براى شما حديث كنيم ، از آن حضرت است . « 3 »
هامش
( 1 ) . درباره ليث پيش از اين توضيح داده شد كه درگذشته به سال 175 هجرى و معادل و همسنگ مالك بن انس بوده است . نكتهاى كه قابل ذكر است ، اين است كه او با درآمد ساليانه هشتاد هزار دينار چنان در راه خدا انفاق مىكرده است كه هيچگاه بر او پرداخت زكات واجب نمىشده است .
( 2 ) . زيد بن ثابت بن ضحاك ، از اصحاب جوان رسول خدا ( ص ) است كه به هنگام آمدن پيامبر به مدينه يازدهساله بوده و به همين سبب از شركت در جنگ بدر معذور بوده است . او به فرمان پيامبر ( ص ) زبان و خط سريانى را فراگرفت ، تا پاسخ نامههايى را كه با آن خط و زبان مىرسيد ، بنويسد . زيد از طرفداران سرسخت عثمان بن عفان است و از سوى او به سرپرستى بيت المال گماشته شد . ابن عبد البر در الاستيعاب مىنويسد با آنكه از همراهى با على عليه السلام خوددارى كرد ، ولى او را بر همگان برترى مىداد . تاريخ مرگ او را در فاصله سالهاى 42 تا 45 هجرت نوشتهاند .
( 3 ) . اين روايت را محمد بن سعد در طبقات ( ترجمهء جلد اول ، صفحهء 370 ) از همين ليث بن سعد و بيهقى در دلائل النبوة ( ترجمه اول صفحهء 157 ) آوردهاند .