بود - انزوا را دوست مىداشت . هميشه از ياران خود تفقد مىفرمود و از مردم دربارهء گرفتاريهاى ديگران پرسوجو مىكرد . كار نيك را همواره پسنديده مىداشت و تقويت مىكرد و كار زشت را همواره زشت مىشمرد و تضعيف مىكرد . هيچگاه از اين موضوع كه مردم گرفتار غفلت و خستگى نشوند ، غافل نبود ، در هر حال براى كار آمادگى داشت .
هرگز از حق فروگذار نبود و هيچگاه پا از حق فراتر نمىنهاد . كسانى از مردم كه خيرخواهتر بودند ، به او نزديكتر بودند و آنان كه خيرخواهى ايشان عمومىتر بود ، در نظرش برگزيدهتر بودند . آنان كه هميارى و مساعدت را بيشتر رعايت مىكردند ، در پيشگاه او منزلت بيشترى داشتند .
امام حسين ( ع ) گويد : از پدرم درباره چگونگى نشست و برخاست و انجمن رسول خدا صلى اللّه عليه و سلم پرسيدم ؟ فرمود : هيچگاه بدون ذكر نام خداوند نه در جايى مىنشست و نه از جايى برمىخاست . چون به انجمن قوم مىرسيد ، همانجا كه رسيده بود مىنشست و ديگران را هم به اين كار فرمان مىداد . در مجلس ، حق همگان را رعايت مىفرمود ، به گونهاى كه هيچكس گمان نمىكرد از ديگرى در نظر آن حضرت گرامىتر است . هر كس با او مىنشست يا درباره نياز خود با او سخن مىگفت ، چندان شكيبايى و حوصله مىفرمود كه خود آن شخص برخيزد و بازگردد . هر كس از او خواستهاى داشت ، خواستهاش را در صورت امكان برمىآورد و اگر نمىتوانست با گفتارى پسنديده و كوتاه معذرتخواهى مىفرمود . اخلاق خوش و گشاده رويى او براى همگان بود و در مهربانى نسبت به همه ياران خود چون پدر بود . همگان در برابر حق ، در نظر آن حضرت يكسان بودند . مجلس پيامبر صلى اللّه عليه و سلم سراپا حكمت و دانش و آزرم و بردبارى و امانت بود . صداها در حضورش بلند نمىشد و هيچ پرده حرمتى دريده نمىگرديد . لغزش و خطاى كسى بازگو نمىشد ، همگان در محضر او فروتن بودند و برترى اصحاب فقط به ميزان پرهيزگارى ايشان بستگى داشت . سالخوردگان را محترم مىشمردند و به خردسالان مهر مىورزيدند . نسبت به نيازمندان ايثار مىكردند و حرمت افراد غريب را رعايت مىكردند . « 1 »
هامش
( 1 ) . منابع و مآخذ حديث هند بن ابى هاله پيش از اين در باب اول اين كتاب عرضه شد . در مورد پرسشهاى امام حسين ( ع ) از پدر بزرگوارش امير المؤمنين على عليه السلام درباره اخلاق پيامبر ( ص ) به دلائل النبوة بيهقى ( ترجمهء جلد اول ، صفحات 148 / 145 ) مراجعه فرماييد كه با اسناد متعدد و تفصيل بيشترى آورده است در مكارم الاخلاق طبرسى ، چاپ اعلمى بيروت ، صفحات 15 / 13 هم با افزونىهايى آمده است .