تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ألفية ابن مالك ( فارسى ) — صفحة 163

مساهمون:

ص١٦٣
مانند : ما جاء الّا زيد الّا عمروا الّا بكرا . 2 - در استثناى تامّ : الف ) مستثناها مقدّم بر مستثنىمنه هستند : همهء آنها منصوب هستند ، مانند : قام الّا زيدا الّا بكرا عمروا القوم . ب ) مستثناها بعد از مستثنىمنه قرار دارند : مستثناى اول اعراب مستثناى به الّا را خواهد داشت و بقيه منصوبند ، مانند : لم يفوا الّا امرء الّا عليّا . در فرض تكرار مستثنا ، چنانچه امكان استثناى هركدام از ماقبل خود ، وجود داشت ، هركدام از ماقبل خود استثناء مىشود ، مانند : له علىّ اربعون الّا عشرين الّا عشرة الّا خمسة الّا اثنين . اما چنانچه چنين حالتى وجود نداشت ، همگى از نظر معنا ، مانند مستثناى اول بوده كه از مستثنى منه خارج مىشوند . مستثناى به غير ، سوى و حاشا ، مجرور است ، مانند : جائنى القوم غير زيد ، سوى زيد و حاشا زيد . مستثناى به عدا ، خلا ، ما عدا ، ما خلا ، ليس و لا يكون منصوب است ، مانند : جائنى القوم عدا زيدا ، خلا زيدا ما عدا زيدا ، ما خلا زيدا ، و ليس زيدا ، و لا يكون زيدا . اگر عدا و خلا و حاشا از حروف جارّه باشند ، مستثناء در آنها مجرور است و اگر فعل باشند ، مستثنا منصوب خواهد بود .

آراى نحاة در عامل نصب مستثناى به الّا

1 - سيرافى و محققين از نحاة : فعل قبل از الّا كه به كمك الّا توانسته است مستثنا را نصب دهد . 2 - ابن مالك : خود الّا نصب مىدهد . 3 - فعل قبل از الّا مستقلا آن را نصب مىدهد . 4 - أستثنى مقدّر .
ألفية ابن مالك ( فارسى ) — صفحة 163 | محمد بن عبد الله ( ابن مالك ) / على آل بويه