نائب فاعل براى فعل محذوف به طريقهء تفسير ، ماضى مجهول و نائب فاعل جمله مفسّره كه محلّى از اعراب ندارد . جواب شرط در بيت بعدى .
آن مفعولله به عاملى كه عمل مىكند در آن مفعولله ، متحد باشد از نظر وقت و فاعل .
اگر شرطى ( از اين شروط ) مفقود شود ( ادامه در بيت بعدى ) .
300
فاجرره باللّام و ليس يمتنع * مع الشّروط كلزهد ذاقنع
فاء جزائيه ، فعل امر و فاعل و مفعول به جمله محلا مجزوم جزاى شرط ، متعلق به ماقبل ، عاطفه ، فعل ناقص و ضمير مستتر در آن اسم ، فعل و فاعل جمله محلا منصوب خبر ليس ، ظرف مكان متعلق به ماقبل ، مضاف اليه ، كاف حرف جرّ و قول محذوف مجرور آن متعلق به عامل مقدّر خبر براى مبتداى محذوف ، جار و مجرور متعلق به قنع ، اسم اشاره مبتدا ، فعل ماضى و فاعل جمله خبر .
پس جرّ بده آن مفعولله را به وسيلهء لام جارّه و ممتنع نيست جرّ به وسيلهء لام جاره با وجود شرائط مانند : لزهد ذا قنع ( به خاطر زهد اين فرد قناعت نمود ) .
301
و قلّ ان يصحبها المجرّد * و العكس في مصحوب ال و انشدوا
استيناف ، فعل ماضى ، حرف مصدرى و ناصب ، فعل مضارع و مفعول ، فاعل . جملهء أن و ما بعد تأويل به مصدر رفته فاعل قلّ ، عاطفه ، مبتداء ، متعلق به محذوف خبر ، « ال » مضاف اليه ، عاطفه ، فعل و فاعل ( ادامه در بيت بعدى ) .
كم است همراهى و دخول لام جارّه بر مفعولله مجرد از ال و اضافه و برعكس آن ( كثرت دخول لام جارّه ) وجود دارد در مفعولله همراه با ال و شاهد آوردهاند ( براى عدم دخول لام جارّه بر مفعوللهاى كه با ال هست شعر بعدى را ) .
302
لا اقعد الجبن عن الهيجاء * و لو توالت زمر الاعداء