اطلاق جمله محلا منصوب مقول قول محذوف ، عاطفه ، حرف تحقيق ، فعل ماضى ، عاطفه ، فعل و فاعل ، مضاف و مضاف اليه فاعل بغى ، الف اطلاق جمله محلا منصوب عطف به جملهء قبلى .
آن مانند سخن توست كه مىگوئى : يحسنان و يسىء ابناك ( احسان مىكنند آن دو نفر و بدى مىكنند دو پسر تو ) و مانند : قد بغى و اعتديا عبداك ( به تحقيق ستم كردند آن دو و تعدّى نمودند ، دو عبد شما ) .
282
و لا تجيء مع اوّل قد اهملا * بمضمر لغير رفع اوهلا
عاطفه و يا استيناف ، فعل نهى مخاطب و فاعل ، ظرف مكان متعلق به فعل نهى ، مضاف اليه ، حرف تحقيق ، ماضى مجهول و نائب فاعل و الف اطلاق جمله محلا مجرور صفت براى اول ، متعلق به فعل نهى ، متعلق به أوهل ، مضاف اليه ، ماضى مجهول و نائب فاعل و الف اطلاق جمله محلا مجرور صفت براى مضمر .
و نياور با عامل اولى كه به تحقيق مهمل گذاشته شده است ، ضميرى را كه براى غير رفع ( يعنى ضمير منصوب ) شايسته است . ( يعنى اگر عامل اول طالب ضمير منصوب بود ، در اين صورت ضمير همراه آن آورده نمىشود و دو صورت دارد ) .
283
بل حذفه الزم ان يكن غير خبر * و اخّرنه ان يكن هو الخبر
عاطفه ، مضاف و مضاف اليه مفعول مقدّم ، فعل امر و فاعل ، حرف شرط ، مضارع ناقص مجزوم فعل شرط و ضمير مستتر در آن اسم ، مضاف و مضاف اليه خبر جواب شرط محذوف است ، عاطفه ، فعل و فاعل و نون تأكيد خفيفه و مفعولبه ، حرف شرط ، مضارع ناقص مجزوم فعل شرط و ضمير مستتر اسم ، هو ضمير فصل محلّى از اعراب ندارد ، خبر يكن ، جواب شرط محذوف است .
بلكه حذف آن ضمير غير رفع را واجب بدان ، اگر باشد غير خبر ( يعنى خبر مبتدا نباشد ) و تأخير بينداز البته آن را ، اگر باشد آن ضمير ، خبر مبتدا .