چكيدهء بحث افعال قلوب
تعداد آنها چهارده فعل است كه مبتدا و خبر را تحت عنوان مفعول ، نصب مىدهد .
اقسام افعال قلوب
1 - افعل يقين : علم ، وجد ، درى ؟ رأى ، تعلّم .
2 - افعال گمان : خال ، ظنّ ، حسب ، زعم ، عدّ ، حجى ، جعل ، هب .
3 - افعال تصير و تحويل : آنها هشت فعل هستند . صيّر ، أصار ، جعل ، وهب ، ردّ ( ملحقات به افعال قلوب ) ترك ، تخذ ، اتّخذ .
دو ويژگى افعال قلوب
1 - الغاء : عبارت است از جواز ابطال عمل لفظا و محّلا كه در مواردى است كه فعل قلبى در وسط و يا بعد از دو مفعول خود واقع شود .
2 - تعليق : عبارت است از وجوب ابطال عمل آنها ، فقط از نظر لفظى و آن در شش مورد است ، يعنى وقتى كه فعل قلبى قبل از ماى نافيه ، ان نافيه ، لاى نافيه ، لام ابتداء ، لام قسم و ادات استفهام واقع شود ، مانند : علمت ما زيد جالس .
اگر در غير از دو مورد فوق ، يك فعل قلبى به حسب ظاهر الغاء شده بود ، ضمير شأنى به عنوان مفعول اول آن در تقدير گرفته مىشود ، تا جملهء بعدى ، مفعول دوم آن به حساب آيد و يا لام ابتداء در تقدير گرفته مىشود كه به عنوان تعليق به حساب آيد .
حذف يك و يا دو مفعول افعال قلوب ، تنها در صورت وجود قرينه جايز است .
فعل تقول به دو شرط ( وقوع آن بعد از ادات استفهام - عدم فاصله ميان آن و ادات استفهام مگر به ظرف ، جار و مجرور و يا مفعول ) ، در معنا و عمل مانند تظنّ به كار مىرود .