« گروهمن
Grohmann
» « 268 » امكان آن به نظر مىرسد كه حتى پيشتر رفته و متنى قديمىتر از متونى كه توسط قديمىترين نسخههاى قرآن ما تاييد شده ، بدست آيد . بالاخره ، بكمك رسالات عربى محتوى قراءتهاى قانونى و غير قانونى ( ص 151 ) موفق مىشوند در ميان قراءتهاى متعدد ، بدون زحمت متنى ( قراءتى ) را كه بهترين هماهنگى را با مفهوم آن داشته باشد بازيابند .
البته بيهوده است اهميتى را كه يكچنين چاپ انتقادى از قرآن در بر خواهد داشت ، از نظر ارزش اين چاپ و نيز از نظر اطلاع ما از سرچشمههاى زبان عربى تذكر بدهيم . مع ذلك ، بلافاصله دو مانع در نظر انسان مجسم مىشود . يك چنين كارى بدين عظمت ، مستلزم همكارى بينالمللى و يافتن تمام نسخههاى خطى در جهان و تفتيش تمام كتابخانهها به منظور انتشار رسالات به زبان عربى دربارهء تفسيرها و قراءتهاست و بالاخره بررسى متد يك كارهاى چاپ شدهء مربوط به قرآن است به هر زبانى كه باشد . پس از جنگ جهانى دوم هر كسى مىتواند مشكلات غير قابل حلى را كه در انجام اين كار وجود داشت ببينيد و هر كسى مىتواند بگويد كه تحقق يك چنين طرحى بدين عظمت ، به چه آيندهء دورى محول خواهد شد .
از اين هم بيشتر بايد گفت ، هر قدر هم كه علاقهء مستشرقان به در دست داشتن يك چاپ انتقادى از قرآن زياد باشد ، اين اهميت در برابر مسألهء ديگر هيچ است . يكچنين چاپى بطور مسلم مخصوصا با مصحف عثمانى فرق خواهد داشت . ولى مطالعهء اين اختلافات در آگاهىهاى ما از اسلام در زمينهء خداشناسى و يا مسائل حقوقى چه سودى خواهد داشت ؟ آيا اگر
هامش
( 268 ) كتابشناسى درSauvaget: 72 ببعد .