را به سى جزء تقسيم كردهاند . « 182 » بعدها و شايد هم تحت نفوذ جمعيت مصرى ، قرآن به شصت حزب تقسيم شد كه در اصل هر حزب آن قسمتى بود كه هر مؤمنى به عنوان اداى وظيفهء مذهبى « 183 » خود را وادار به حفظ آن مىكرد . چاپ قاهره در حاشيه اين دو تقسيمبندى را مشخص مىكند .
در كنار اين تقسيمبندى عملى كه ملهم از مراسم مذهبى است ، تقسيم - بندى ديگرى هم وجود دارد . اين تقسيمبندى بر حسب سورههاى قرآنى است « 184 » كه تاريخ آن به زمان عثمان مىرسد و به احتمال زياد تا مصحف ابو بكر نيز ادامه مىيابد . تعداد اين سورهها 114 است . بلندى سورهها با هم متفاوتست . طولانىترين سورهها شصت صفحه و كوتاهترين آنها دو خط است . اين سورهها مانند مصحف ابى و ابن مسعود بر حسب درازى نزوليشان تقسيمبندى شدهاند . ولى نظم آن طور ديگرى است و بايد نشان - دهندهء نظم مصحف ابو بكر باشند . در دو مورد نيز مجموعهء خصوصى رسول خدا ( به صفحههاى 48 و 66 مراجعه شود ) يك جا بعد از سورهاى آمده كه طول آن سوره بيشتر از سورهاى بوده كه با اين فواتح سور شروع مىشده است .
مثلا سورهء 10 يونس كه كمى بيشتر از 18 صفحه دارد و با « الر » ( الف لام
هامش
( 182 ) اين تقسيمبندى به جزء ، خيلى قديمى است زيرا احاديث وجود آن را تصديق مىكنند ، ابن ابى داود 118 ، و چنان كه روايات آن را تاييد مىكنند ممكن است زمان آن بدوران حجاج برسد . در قرون وسطى يك تقسيمبندى ديگر هفت جزئى بطور مساوى نيز وجود داشته است . ايضا 120 .
( 183 ) ماكدونالد در دائرة المعارف اسلام 2 : 343 رابطهاى را كه ميان حزب و مقالهء فردى يا جمعى وجود دارد به خوبى مشخص كرده است . اين كلمه به احتمال زياد از ريشهء حبشى است .
( 184 ) دربارهء كلمهء سوره مراجعه كنيد به دائرة المعارف اسلام .