و دوّم اين كه : هر گاه تجاوز به هر شكل از سوى دشمن انجام يابد ، در آن صورت باب جهاد براى مسلمانان باز مىشود چه به صورت دفاع باشد و چه به صورت تهاجم ، و هيچ چيز نبايد از آن جلوگيرى كند مگر امرى برتر از آن .
برخى از مردم پنداشتهاند كه در اسلام فقط جهاد دفاعى وجود دارد نه تهاجمى ، و اين پندار صحيح نيست و حقّ اين است كه جهاد جز با تجاوزگران جايز نيست ، و در صورت تجاوز بايد با آنان پيكار كرد چه در قالب دفاع و چه به شكل هجوم ، و آنان در هر دو صورت متجاوزند مگر آن كه توبه كنند و يا تعهد كنند كه در راه راست گام بردارند .
و جنگ مؤمنان براى باز كردن راه تبليغ و دعوت به اسلام ، تجاوز نيست ، بلكه دفع تجاوز است ، زيرا چنين جهادى پس از آن صورت مىگيرد كه مؤمنان ، عدّهاى را براى تبليغ اسلام مىفرستند ، پس اگر عدّهاى از آنان پاسخ مثبت دادند و ايمان آوردند ، و براى ايمان آوردن مورد ستم قرار نگرفتند ، جنگى وجود نخواهد داشت ، هر كه هدايت جست به سود خود هدايت شده است و هر كه گمراه گردد ، به زيان خود گمراه شده است ، ولى اگر ايمان آوردگان زير ستم و آزار قرار گرفتند براى دفع تجاوز ، از آنها با كفّار بايد جنگيد و مقابلهء به مثل كرد .
اسلام در دورهاى رسالت خويش را آغاز كرد كه پادشاهان ستمگر ، مردم تحت سلطهء خود را آزار مىرساندند ، و هر كسى كه دعوت به اسلام به او مى رسيد و ايمان مىآورد مورد اذّيت و ستم قرار مىگرفت ، و پيامبر اكرم ( ص ) به شام لشكر كشى نكرد مگر پس از آن كه روميها بر كسانى كه در شام زير سلطهء آنان قرار داشتند و مسلمان شده بودند ، ستم كردند و آنان را به قتل رساندند ، و پس از آن نيز هنگامى با ايرانيها جنگيد كه « كسرى » در صدد برآمد كه شخصى را براى كشتن آن حضرت بفرستند .
كسى كه آيات قرآن را در اين زمينه مىخواند ، ملاحظه خواهد كرد كه در آن از تعدّى و ستم جلوگيرى شده است ، مثلا مىفرمايد :
وَ قاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ الَّذِينَ يُقاتِلُونَكُمْ وَ لا تَعْتَدُوا إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ