كينهتوزى قريش و نيز شامل تلاشهاى پيامبر ( ص ) و حاكى از اذيت و آزارى است كه از سوى قومش به او رسيد و همچنين در بردارندهء اصول و مبادى اجتماعى و اخلاق اسلامى و آنچه بر هر مسلمانى پيروى از آن لازم است مى باشد و به طور اختصار به داستانهاى قرآن كريم اشاره مىكند .
اين بود ماجراى سورههاى كوچك قرآن ، كه يك جزء از سى جزء قرآن مى باشد .
امّا سورههاى بزرگ و متوسّط و نزديك به بزرگ و نزديك به كوچك ، حدود بيست و نه جزء از قرآن را تشكيل مىدهد .
بيشتر سورههاى مدنى جزء سورههاى كوتاه نيستند و در برگيرندهء احكام شرعى به طور مفصّل و مشروح مىباشند ، پس در سورهء بقره و نساء و مائده بسيارى از احكام فقه ، چون حقوق خانواده و بستگان يا معاملات و داد و ستدها ، يا نواهى اجتماعى ، يا روابط حكومتى و جهاد و آنچه قرآن كريم براى تكامل بشر واجب كرده است به چشم مىخورد و برخى از وظايف مربوط به حقوق خانواده يا روابط اقتصادى در سورههاى متوسّط مانند سوره ممتحنه و طلاق وجود دارد .
ترتيب سورههاى بزرگ يا نزديك به آن با آن كه بر اساس نزول وحى نيست بلكه چنان كه گفتيم به دستور خداوند به پيامبرش بود كه هر آيهاى كه نازل مىشد پيامبر ( ص ) فرمان مىداد تا آن را در جاى مخصوص خود قرار دهند ، ولى در عين حال اجزاء و آيات اين سورهها با يكديگر مرتبط و هماهنگند و كل آيات هر سوره ، در يك آهنگ معنوى همنوايند و هر آيهاى پيرو آيه قبل نه در موضوع ، بلكه در نظامى شبيه تداعى معانى مىباشد به اين ترتيب ، آيات قرآن خاطرههايى را در ذهن انسان مؤمن برمىانگيزد كه آيهء بعدى از آنسخن مى گويد و به توضيح آن مىپردازد و به موقع ، روان تشنهء او را سيراب مىكند ، بنابر اين هماهنگى و انسجام در الفاظ و نغمهها و فواصل و معانى قرآن وجود دارد و تمامى اينها سرّى از اسرار اعجاز قرآن است و بيانگر آن است كه تمام آن از جانب خداوند عزيز ، حكيم و توانا مىباشد كه قرآن را به عنوان معجزهاى
المعجزة الكبرى القرآن ( معجزه بزرگ پژوهشى در علوم قرآنى ) ( فارسى ) — صفحة 405
مساهمون: محمد أبو زهرة
ص٤٠٥