« 1 » غداً . هيهات « 1 » وما تناكرتم إلّالما فيكم من المعاصي والذّنوب ، فما أقرب الرّاحة منالتّعب ، والبؤس من النّعيم ، وما شرّ بشرّ بعده الجنّة ، وما خير بخير بعده النّار ، وكلّ نعيمدون الجنّة محقور ، وكلّ بلاء دون النّار عافية . « 2 »
الصّدوق ، الأمالي ، / 320 - 322 رقم 9 ، من لا يحضره الفقيه ، 4 / 290 - 291 رقم 876 ، المواعظ ، / 101 - 104
« 2 »
هامش
( 1 - 1 ) [ المواعظ : « غد وهيهات » ] .
( 2 ) - اينخطبه را أمير المؤمنين نه روز پس از وفات پيغمبر هنگام فراغت از جمع قرآن ايراد نمود : « سپاس خدايى را سزاست كه هر وهمى دربارهء أو درمانده است ، جز اين كه هستى أو را درك كند . وهر خردى نارساست از تصور كنه أو ، چون مانند وهمشكلى ندارد . بلكه اورا در حاق ذات خود تفاوتى نيست ( جنس وفصل ندارد ) ودر كمال خويش شمارهپذير نيست . از همه چيز جداست ، نه از راه اختلاف در مكان وبا همه چيز برجاست ، نه به آميزش با آن . همه چيز را داند نه به ابزار ( چون چشم وگوش . . . ) . هر چيز خود به خود پيش أو دانسته است . ميان أو وآنچه داند ، دانشى فاصله نيست ( علم حضوري چون علم انسان به خودش ) . اگر گفته شود ، بود ، مقصود ازليت وجود اوست ( نه اخبار از زمان گذشته ) . اگر گفته شود ، خواهد بود ، مقصود نفى نيستى مطلق از اوست ( نه اخبار از آيندهء أو ) منزه وبرتر است از گفتارِ هر كه جز اورا پرستد وجز أو معبودى گيرد . برترى بىاندازهء اورا سپاس گوييم ، چنانچه از آفريدههاى خود [ اين سپاس را ] پسندد وپذيرش آن را بر خود بايست داند . وگواهم كه نيست معبود حقي جز خدا . يگانه است ، شريك ندارد وگواهم كه محمد بنده ورسول اوست . دو گواهى كه بالا برند ودو چندان كنند عمل را . سبك است ميزاني كه از آن بردارندشان وسنگين است ميزاني كه در آن گذارندشان . به اين دو ، به بهشت كامجو شوند واز آتش رها گردند واز صراط بگذرند . وبه شهادتين به بهشت روند وبا نماز به رحمت رسند . بسيار بر پيغمبر وآلش صلوات فرستيد ؛ زيرا خدا وفرشتگانش بر پيغمبر صلوات دارند .
ايا كساني كه ايمان آورديد ! رحمت طلبيد برايش ودرود فراوان فرستيد .
ايا مردم ! شرفى برتر از اسلام نيست وكرمى عزيزتر از تقوا وپناهگاهى مصون تر از ورع وشفيعي ناجح تر از توبه وگنجى سودمندتر از دانش وآبرويى بلندتر از بردبارى وحسبي شيواتر از أدب ورنجى پست كننده تر از غضب وزيبايى اى آراستهتر از خرد وزشتى اى بدتر از دروغ ونگهدارى بهتر از خموشى وجامهاى زيباتر از عافيت وغايبى نزديكتر از مرگ . ايا مردم ! هر كه روى زمين راه مىرود ، به شكم آن فرو مىشود . شب وروز شتاب دارند در ويران كردن عمر . هر كس را رمقى در تن است ، خوراكى دارد وهر دانه را خورنده اى است . وتو خود خوراك مرگى . وهر كه طبع زمانه را داند ، از آمادگى غفلت نورزد . هيچ توانگرى از مرگ به مال خود نتواند رها شد وهيچ فقيرى به ندارى . -