رفت . عبد الملك وقتي حقارت جثهء اورا ديد گفت : « تَسْمَعُ بالمُعَيْدي خيرٌ من أن تراه » « 1 » همان بهتر است كه نام مُعَيْدى را بشنوى وخودش را نبينى . كثيّر فوراً در جوابش گفت : عجله نكن ، اى أمير المؤمنين : « إنّما المرءُ بأصْغَرَيه قلبِهِ ولِسانِه » ارزش مرد به دو اندام كوچك اوست ، يكى قلب وديگرى زبانش . مرد آن است كه وقتي سخن گويد زبانش فصيح وبيانش روشن باشد ، ووقتي مىجنگد دلى استوار وعزمي متين داشته باشد .
بعد قصيدهء خويش را انشاد نمود كه اين ابيات از آن است :
تَرى الرّجُلَ النّحيفَ فتزدَرِيهِ « 2 » * وفي أثوابه أسدٌ زَئيرٌ « 3 »
ويُعْجِبُكَ الطّريرُ « 4 » فتَبْتَليهِ * فيُخلِفُ ظنّكَ الرّجُلُ الطّريرُ . . .
وقد عظُمَ البَعيرُ بغيرِ لُبٍّ * فلم يَسْتَغْنِ بالعَظْمِ البَعيرُ
فيُركَبُ ثمّ يُضْرَبُ بالهَراوى « 5 » * فلا عُرْفٌ لديهِ ولا نَكيرُ « 6 »
« مرد لاغر ونزار را مىبينى واز أو عيب مىگيرى وأو را كوچك مىشمرى ، در حالي كه شيرى غرّان در جامههاى اوست »
« مردى جوان وخوش سيما ترا به شگفتى مىآورد ، امّا در وقت آزمايش اورا خلاف
هامش
( 1 ) - اين مثل را براي كسى گويند كه نام وآوازه اى بزرگتر از شخصيت خود دارد . منذر بن ماء السماء ( ف حدود 60 ه ق ) سوّمين پادشاه از مناذره حيره نام مشقّة بن ضمره مُعَيْدى را بسيار شنيده بود ، امّا وقتي اورا ديد ، در نظرش حقير آمد وگفت : « أن تسمعَ بالمُعَيْدي خيرٌ من أن تراه » . أو نيز به مُنذِر پاسخ داد : « المرُ بأصغَرَيه قلبهِ ولسانِه » . واين هر دو سخن در عربى مثل شد . ( أمثال المنجد ) به روايت مرزبانى در معجم الشعراء ، كثيّر مردى أبرش بود يعنى موى سپيد وسرخى پوست را در هم آميخته بود . قدّش كوتاه وصورتش پُر از خال بود وگردنى نازك وسرخ رنگ داشت . أو خودخواه ومغرور بود وگرايش به تشيّع داشت . أعيان الشيعة 9 / 25
( 2 ) - ازدراء : عيب گرفتن وحقير شمردن
( 3 ) - زئير : بر وزن أمير ، يعنى : نعرهء شير
( 4 ) - طرير : بر وزن أمير ، يعنى : جوان نوخط كه تازه موى بر صورتش رسته است
( 5 ) - هِراوه : به كسر هاء عصاي كلفت ودسته بيل وكلنگ است . جمع آن هَراوى با الف است
( 6 ) - عُرْفْ : به ضم وسكون ، در اينجا يعنى : نيكى وبخشندگى . نكير بر وزن أمير ، يعنى سخت ودشوار