هامش
12 . در پردهء گمراهى نهان كرد .
13 . رجس : پليدى .
14 . به دست كند : به دست آورد .
15 . مضيق ظلمت : تنگناى تاريكى .
سپهر ، ناسخ التواريخ سيدالشهدا عليه السلام ، 3 / 42 - 47 / مثل أو : محلاتى ، رياحين الشريعة ، 3 / 286 ، 287 ، 288 ، 289
زيد بن موسى بنجعفر از پدرش ، از پدرانش خطبهء فاطمهء صغرى را پس از برگشت از كربلا چنين روايت كرده است : حمد از آن خدا است به شماره شن وريگ وبه وزن عرش تا فرش . حمدش گويم وبه أو بگروم وبر أو توكل كنم وگويم كه جز خدا معبودى بر حق نيست ، يگانه است وشريك ندارد ومحمد بنده وفرستادهء أو است وفرزندانش را بركنار فرات بىگناه سر بريدند . بار خدايا ! به تو پناه برم از آن كه بر تو دروغ بندم ومخالف آنچه فرو فرستادى از پيمان بر وصايت علي بن أبي طالب كه حقش را ربودند ، بگويم اورا هم بىگناه در يكى از خانههاى خدا كشتند ؛ چنان كه ديروز فرزندش را كشتند ودر آنجا گروهى بودند به زيان اظهار مسلمانى مىكردند اى خاك بر سرشان كه از فرزند على نه در زندگىاش ستمى را باز داشتند ونه به هنگام مرگ يارىاش كردند تا روحش را نزد خود برگرفتى در حالي كه ستوده نهاد وپاك نژاد با مناقبى معروف ومذاهبى مشهور بود ، در راه تو از سرزنش وملامت نهراسيد . پروردگارا ! در خردسالى به اسلامش رهبرى كردى ودر بزرگسالى مناقبش را ستودى . هميشه اخلاصمند تو ورسولت بود . صلوات تو بر أو باد تا جانش را دريافتى ونسبت به دنيا زاهد بود ، نه حريص ونسبت به آخرت با رغبت بود ودر راه تو جهاد كرد . اورا پسنديدى وبرگزيدى وبه راه راست رهبرى كردى .
اما بعد ، اى أهل كوفه ! اى أهل نيرنگ ودغلى وتكبر ! ما خاندانى هستيم كه خداوند ما را به شما گرفتار كرده وشما را به ما آزمايش نموده است . گرفتارى ما را خوش داشته وعلم به حقيقت وفهم آن را به ما گذاشته است . ما گنجور علم وخزينهء فهم أو باشيم وحكمت اورا بشناسيم ودر بلاد زمينش حجت بندگانش مىباشيم . به كرمش ما را گرامى داشته وبه پيمبرش ما را به بسيارى از آفريدگانش برترى داده است . شما ما را تكذيب كرديد وبه ما كفر ورزيديد وكشتار ما را حلال دانستيد وأموال ما را غارت كرديد ؛ گويا ما كفار ترك وكابل بوديم وديروز بود كه جدّ ما را كشتيد واز تيغ شما خون ما خاندان مىبارد . براي كينهء ديرينه ، ديدهء خود را روشن ساختيد ودلشاديد از گستاخى بر خدا ونيرنگى كه باختيد . خود را به خونريزى وغارت أموال ما خوشدل نكنيد ؛ زيرا آنچه از مصيبتهاى بزرگ وكشتار سترك به ما رسيد ، طبق اين آية است ( سورهء حديد 21 - 22 ) : در زمين ودر جان شما مصيبتى نرسد جز آن كه در كتاب است پيش از آن كه آن را بهبود بخشيم ؛ زيرا آن بر خدا آسان است تا تأسف نخوريد بدانچه از دست شما رفته