خوشنودى خواص را همراه دارد .
امام ( ع ) به دو جهت ، ضرورت عدالت همگانى را براي مردم ، ودل به دست آوردن ودر پى خوشنودى آنها بودن را توجه داده است :
يكى آن كه در برابر خشم توده ، به دليل زيادى جمعيتشان ، خوشحالى خواص به دليل كمي جمعيتشان نمىتواند مقاومت كند ، بلكه اكثريت به أو خواهند تاخت ورضايت خواص به هنگام خشم تودهء مردم سودى به حال أو نخواهد داشت ، واين خود باعث سستى وناتوانى دين مىگردد . اما خشم خواص موقعى كه تودهء مردم راضى باشند ، قابل چشمپوشى وگذشت است ، بنا بر اين رضايت تودهء مردم مهمتر است . دوم اين كه امام ( ع ) خواصّ را با صفات نكوهيده معرّفى كرده كه خود باعث كم اهميّت دادن به آنها نسبت به تودهء مردم است ، وتوصيف توده به صفات پسنديده ، دليل بر توجّه بيشتر به آنهاست . امّا صفات خواصّ :
1 - پر هزينه بودن آنها براي حاكم در موقع رفاه ، از جهت زحمتى كه به خاطر آنها به دوش حاكم مىافتد ، نه تودهء مردم .
2 - كم فايده بودن آنها موقع گرفتارى حاكم ، به جهت علاقمندى آنها به دنيا وحفظ موقعيّتى كه دارند .
3 - به هنگام انصاف وعدالت ناراضىتر بودنشان ، به دليل آزمندى بيشتر آنها در دنيا نسبت به تودهء مردم .
4 - به هنگام درخواست پافشارترند ، زيرا آنها وقتي كه نياز به درخواستى داشته باشند ، جرأت بيشترى نسبت به حاكم داشته ، وبيش از مردم عادى ، در نزد أو خودنمايى ودر گوش أو زمزمه مىكنند .
5 - آنان به هنگام بخشش از طرف حاكم كم سپاستر هستند ، به دليل اين كه معتقدند آنها از تودهء مردم حق بيشترى دارند ، وبه آنچه مىدهند سزاوارترند ،
و
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 243
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص٢٤٣