از نماز وروزهء تمام عمر بالاتر است » ودليل برترى در اينجا همان است كه قبلا به اطّلاع رسيد كه مهمترين هدف شارع ( ص ) جمع آورى مردم در مسير حركت به سوى خدا وپيوند آنان در رشتهء دين خداست ، واين كار با رودررو شدن واختلاف بين آنها ووجود فتنه در ميان آنها امكان ندارد ، بنا بر اين ، سازش وصلح ميان مردم از جمله مهمترين چيزهايى است كه وصول به هدفهاى شارع مقدس جز به وسيلهء آنها ميّسر نمىشود ، واين جهت در نماز وروزه ، وجود ندارد ، زيرا بدون نماز وروزه ، رسيدن به هدف نام برده امكان پذير است ، از اين رو برترى آن بر نماز وروزه ثابت شد . اين خبر به منزلهء صغراى قياس مضمرى است كه كبراى آن چنين است : هر چه كه اين طور باشد ، پس بايد انجام داد .
( 65443 - 65433 ) 2 - امام ( ع ) آنان را در بارهء يتيمان از خداوند ترسانده واز گرسنه نگهداشتن آنان نهى كرده است . واين مطلب را با تعبير : « اغباب أفواههم » ، يعنى به نوبت نگهدارى دهانهايشان ، در كناية بيان كرده است ، زيرا در چنين حالتي احتمال گرسنه ماندن آنهاست . سپس ايشان را از تباه ساختن يتيمان بر حذر داشته است ، چرا كه لازمهء آن ، امر به نيكى واحسان بديشان است ، وآن خود فضيلتى است از فضايل عفّت وپاكى .
( 65459 - 65444 ) 3 - سفارش در بارهء همسايگان وترس از خدا در بارهء آنها كرده ودر خصوص به دست آوردن دل آنها وگرامى داشت ايشان به دليل سفارش پيامبر خدا ( ص ) در بارهء آنان ، توجّه داده است ، وبه خاطر تأكيد نسبت به حفظ حقوق همسايگان مانند حفظ وصيّت پيامبر ( ص ) در بارهء ايشان ، آنان را عين وصيّت تعبير فرموده است . اين نوع مجاز از باب تسميهء شيء به نام متعلّق است .
سخن امام ( ع ) : ما زال . . . سيورثّهم ، تفسيري براي وصيّت مورد ذكر است ، وآن عبارت نيز به منزلهء صغراى قياس مضمرى است كه كبراى آن در حقيقت چنين است : وهر چه پيامبر ( ص ) در بارهء آن اين چنين سفارش كرده باشد به طور
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 204
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص٢٠٤