مورد علاقهء أو بودهاند جدايى مىاندازد ، در نتيجة أو كه مهمّ وبزرگ صاحب مال ومنال بوده است ، ناچيز وكوچك وخوار مىگردد . اين جمله به منزلهء صغراى قياس مضمرى است كه كبراى مقدّر آن چنين است : وهر كس را روزگار خوار سازد ، شايسته است كه أو نيز روزگار را خوار شمارد وبزرگ ومهمّ نپندارد .
( 62730 - 62726 ) بيست وچهارم : اين جمله تير هر تير اندازى به هدف نمىرسد ، نظير عبارت ديگرى است كه گذشت : چنين نيست كه هر خواستارى به خواستهء خود برسد . مقصود امام ( ع ) توجه دادن برين است كه سزاوار است افسوس نخوردن برخواستههايى كه از دست مىرود ونينديشيدن نسبت به آنچه در طلب آن راه خطا پيموده ويا ديگران أو را سرزنش مىكنند كه أو شايستهء چنين خواستهاى نيست بلكه ديگران لايق آنند . أبو الطيّب [ از شعراى عرب ] به همين مطلب اشاره دارد :
نه هر كه در پى هدفهاى والاست به هدفهايش مىرسد ونه همهء افراد مردان مردند .
( 62735 - 62731 ) بيست وپنجم : اين نكته را يادآور است كه تغيير راه وروش وانديشه ورفتار پادشاه در بارهء رعيّت وعدول از داد به بيدادگرى باعث دگرگونى روزگار مردم است . زيرا زمينهء عدالت به زمينهء جور وستم دگرگون مىشود . نقل كردهاند ، كسرى انوشيروان كارگران شهر را جمع كرد در حالي كه خود درّى شاهوار را در دست مىگرداند . پس رو به مردم كرد وگفت چه چيز براي پيش برد كارها زيانبخشتر است وبيشتر آن را به نابودى مىكشاند ؟ هر كه پاسخ مورد نظر مرا بدهد ، اين درّ را در دهان أو قرار مىدهم . هر كدام از آنها سخنى ، از قبيل نيامدن باران وآمدن ملخ ونامساعد شدن هوا ، گفتند . آن گاه رو به وزيرش « 40 » گفت : تو
هامش
( 40 ) بوذرجمهر ( بزرگمهر ) وزير كسرى انوشيروان ، مشهور به هوش وكياست است مورخين از ذكاوت أو داستانها نوشته وأو را به نبوغ وزيركى فوق العادة ستودهاند - م .