كناها وألقابها
وكانت زينب بنت عليّ تكنّى أمّ الحسن [ . . . ] وهي زينب الكبرى .
المجدي ، / 18
زينب الكبرى [ . . . ] تكنّى أمّ الحسن . « 1 »
هامش
( 1 ) - وكنيت اين حضرت را چنان چه صاحب عمدة الطالب نوشته است ، امّ الحسن بوده است . در كتاب ناسخ التواريخ نيز آن حضرت را به اين كنيت مكنّاة دانسته ، ودر هر دو كتاب نيز مسطور است كه أمير المؤمنين عليه السّلام را دخترى است كه أو را امّ الحسن مىناميدند . اختلافى كه ما بين ناسخ التواريخ وعمدة الطالب است ، در ترتيب شوهر أو است .
وبه اين صورت از آنان كه از ناسخ التواريخ مستبعد دانستهاند كه : با اين كه أمير المؤمنين را دخترى امّ الحسن نام است ، چگونه حضرت زينب را نيز امّ الحسن كنيت باشد ؟ بعيد است ؛ چه أولا اگر استبعادى باشد ، از مثل صاحب عمدة الطالب فاضل عالم نسّابه است .
ديگر اينكه در أولاد أئمة أطهار ورسول مختار وديگر طوايف عرب بسيار بوده است كه أسامي متعددة بر يك تن مىنهادهاند ؛ مثل جناب سكينه خاتون يا چند تن را به يك نام ويك كنيت مىخواندهاند ؛ مثل :
على أكبر وأوسط وأصغر وزينب كبرى وصغرى وامّ كلثوم كبرى وصغرى ونيز أسامي زوجات وأولاد ايشان يا خواهر وبرادر را با أولاد ذكور وإناث به يك طريق مىنهادهاند ؛ چنان كه در أولاد حضرت زينب نيز امّ كلثوم هست .
وبه روايتي جناب سيد الشّهدا عليه السّلام را دخترى است كه زينب نام داشته ومحض محبتي كه آن امام والا مقام را با اين خواهر گرامى گوهر بوده است ، دخترش را به نام أو نام كرده واين همان دختر است كه در خرابهء شام وفات كرده [ است ] ؛ چنان كه در جاى خود مذكور شود .
وهمچنين حضرت امام حسن ، امام حسين وامام زين العابدين وخواهران ايشان را أولادها هستند كه به نام وكنيت أعمام وعمات خود نام دارند ؛ چنانكه از اين پيش بعضي مذكور شدند ، واگر بخواهيم اين جماعت را نام بريم ، جمعى كثير خواهند بود وبر آنان كه بر كتب انساب نظر دارند ، پوشيده نيست .
وألقاب وكناى آن حضرت را چنانكه بعضي از علما ياد كردهاند ، مىتوان اينگونه شناخت : امّ كلثوم را از كناى آن حضرت شمردهاند وآن حضرت را ناموس كبريا ، وعصمت صغرى ، وزينب كبرى ، وأمينة اللّه ، والصدّيقة الصغرى ، ونائبة الزهراء ، وقرّة عين المرتضى ، وموثقه ، وعارفه ، وكامله ، وعالمه غير معلّمه ، وفهمه غير مفهّمة ، كه بر لسان مبارك امام گذشته است ، ونيز مظلومه كه غالبا با نام مباركش توأم است .
معلوم باد كه در اين مقام از تحقيق مطلبي ناگزيريم ؛ همانا با آن خبري كه تولد آن حضرت را چنانكه مشروح شد ، در أواخر شهر رمضان ، سال نهم هجرى در زمان مراجعت حضرت رسول خداى صلّى اللّه عليه واله از سفر تبوك مىرساند ، وتا زمان رحلت رسول خداى صلّى اللّه عليه واله پانزده ماه افزون نخواهد بود . اگر بنگريم وآن -