هامش
- روى همين أصل بود كه پيغمبر اسلام صلّى اللّه عليه واله وسلم شبها را تماما قيام داشت وآنقدر در پيشگاه الهى ايستاد كه قدمهاى أو ورم كرد ورنگش زرد شد . آنگاه آيهءطه ما أَنْزَلْنا عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لِتَشْقىنازل شد .
أمير المؤمنين عليه السّلام در هر شب وروز هزار ركعت نماز مىخواند . حتى در جنگها تا ممكن بود از خواندن نماز خوددارى نمىكرد ، وهمچنين حضرت زهرا عليها السّلام شبها را نماز مىخواند وتا نزديك طلوع آفتاب ، به مؤمنان ومؤمنات دعا مىكرد . ذريهء أو هم اين ميراث را داشتهاند .
عبادت حضرت مجتبى وحضرت سيّد الشهدا خصوصا نمازهاى روز عاشورا ، يك حقيقت ثابتي را نشان مىدهد كه عقول بشرى از درك آن عاجز است .
اما عليا مخدره زينب عليها السّلام در خضوع وخشوع وعبادت وبندگى ، وارث مادر وپدر بود . أكثر شبها را به تهجد صبح مىكرد ، ودائما قرآن تلاوت مىفرمود ، وبه گفتهء بعضي از مورخان كه مىنويسند ، تهجد وشببيدارى زينب عليها السّلام در تمام عمرش ترك نشد ؛ حتى شب 11 محرم با آن همه فرسودگى وخستگى وديدن آن مصيبتهاى دلخراش .
حضرت سجاد روايت مىفرمايد : « در آن شب ، ديدم عمهام در جامهء نماز نشسته ومشغول عبادت است . »
وبيرجندى در كبريت احمر مىفرمايد : « از برخى مقاتل معتبره نقل شده است از حضرت سجاد عليه السّلام كه عمهام زينب با اين همه مصيبت ومحن واردهء بر أو از كربلا تا شام هيچگاه نوافل را ترك نكرد . »
ونيز أو روايت مىكند : چون حضرت حسين براي وداع زينب آمد ، فرمود : « يا أختاه ! لا تنسيني في نافلة اللّيل ؛ مرا در نماز شب فراموش مكن . »
ونقل از مثير الأحزان ، علامهء شيخ شريف جواهرى شده است كه مىنويسد : نقلا از فاطمه دختر حضرت حسين عليه السّلام كه فرموده است : « وأمّا عمّتي زينب فإنّها لم تزل قائمة في تلك اللّيلة أي العاشرة من المحرّم في محرابها تستغيث إلى ربّها ، وما هدأت لنا عين ولا سكنت لنا زفرة » .
ونيز گفته است كه بعضي از متتبعين اخبار از حضرت سجاد روايت مىكنند كه فرمود : « انّ عمّتي زينب كانت تؤدّي صلواتها من قيام الفرائض والنّوافل عند مسيرنا من الكوفة إلى الشّام وفي بعض المنازل كانت تصلّي من جلوس لشدّة الجوع والضّعف منذ ثلاث ليال لأنّها كانت تقسّم ما يصيبها من الطّعام على الأطفال لأنّ القوم كانوا يدفعون لكل واحد منّا رغيفا واحدا من الخبز في اليوم واللّيلة » .
ودر بحر المصائب از امام زين العابدين عليه السّلام روايت مذكوره را چنين نقل كرده است كه آن حضرت فرمود : « عمهام زينب با آن كثرت رنج وتعب از كربلا تا به شام به نافلهء شب قيام واقدام داشت وبا آن حال گرفتارى وپرستارى عيال وتحمل زارى أطفال وتفقد أحوال جمعى پريشان روزگار ، از مراسم عبادت غفلت نداشت .
اما در يكى از منازل نگران شدم ؛ نشسته به نماز نافله اشتغال داشت . من سبب اين ضعف را پرسيدم .
گفت : « سه شب است كه حصه طعام خود را به أطفال خردسال مىدهم وامشب از نهايت گرسنگى ، قدرت به پاى ايستادن ندارم . » چه آن مردم نكوهيده خصال ، بر أهل بيت بسيار سخت مىگرفتند . » -