هامش
- 27 . مانيد : گزاريد .
28 . قائد : رهبر ، پيشوا .
29 . قاصى ودانى : دور ونزديك .
30 . شگرف : ( چو برفت ) نيكو وزيبا ، عجيب .
31 . قرآن كريم ( 9 - 32 ) .
32 . اين دو كلمه به معنى چربزبانى وشيواسخنى است .
33 . هايم : سرگردان .
34 . خلاصه معنى : اگر بنىاميه پسر دختر پيغمبر خود را كشتند ، برادران آنها هم قبر أو را خرابكردند . غصه مىخوردند كه چرا شريك قتل أو نبودند ؛ لذا به دنبال استخوان پوسيدهء أو رفتند .
35 . يعنى : أو را به رو مىكشيدند .
36 . مزبله : محل ريختن كثافات .
37 . موىكنان : در حالي كه موى خود را مىكندند . مويهكنان : در حالي كه فرياد وناله مىكردند .
38 . شديار كردن : شخم كردن ، شكافتن زمين براي زراعت .
39 . رقت : ترحم .
40 . يعنى گفتند كه ديوانه است .
41 . قبر حسين در كربلا شخم مىشود وقبر زنازادگان آباد مىگردد . اميد است روزگار دولت آنها را برگرداند . خدا تبهكاران را لعنت كند . كيست كه از دنياي فانى أيمن باشد ؟
42 . مرتاب : شكدارنده .
43 . مخايل : نشانهاى نيكى .
44 . شديد البياض : بسيار سفيد .
45 . چيخ ( چو ميخ ) : شخصي كه از چشمهايش پيوسته آب وچرك آيد . در اينجا مقصود همان چرك است .
عفن ( چو كتف ) ومنتن ( چو محسن ) : هردو به معنى بدبوى .
46 . كتمان : پنهان كردن .
47 . منام : خواب .
48 . خيو ( چو ديو يا چو عدو ) : آبدهن .
49 . دهشت : ترس واضطراب .
50 . نيل مرام : رسيدن به مقصود .
51 . مسحاة : بيل .
52 . اذفر : پربوى .
53 . تشجيع : وأدار كردن .
54 . مكمن : كمينگاه ، سنگر .
سپهر ، ناسخ التواريخ سيد الشهدا عليه السلام ، 3 / 357 - 371 ، 373 - 374