هامش
- جز در كتاب « مفتاح البكاء » كه از تحرير آن روايت پرهيز نجستم :
قال : إنّ محمّد ابن الحنفيّة لمّا سمع بمجيء أهل البيت خرج بسرعة ، فلمّا نظر إلى الأعلام السُّود خرَّ من الفرس إلى الأرض مغشيّاً عليه . فقيل للسجّاد : أدرك عمّك ، فإنّه كاد أن يهلك . فجاء باكياً إليه وأخذ رأس عمِّه في حجره حتّى أفاق . فلمّا نظر إلى ابن أخيه تأوّه وقال : يا ابن أخي ! أين أخي ؟ أين قرّة عيني ؟ أين ثمرة فؤادي ؟ أين خليفة أبي ؟ أين الحسين أخي ؟ فقال : يا عمّاه ! أتيتك يتيماً . قتلوا رجالنا وأسروا نساءنا . يا ليت كنت حاضراً حتّى ترى أخيك كيف يستغيث فلا يغاث ، وكيف يستعين فلا يعان ، وقتلوه عطشاناً وكلُّ الحيوانات ريّان . فصاح محمّد صيحة عالية حتّى غشي عليه . فلمّا أفاق ، قال : يا ابن أخي ! كيف جرى عليكم ؟ فكان عليه السلام يحكي ما جرى عليهم ومحمّد يبكي .
مىگويد : وقتي محمد حنفيه رسيدن أهل بيت را شنيد ، برنشست وبه سرعت بيرون شتافت . چون چشمش بر علمهاى سياه افتاد ، از أسب درافتاد ومدهوش گشت .
سيد سجاد را گفتند : « درياب عم خود را كه در شرف هلاكت است . »
آن حضرت بشتافت وسر محمد را در كنار گرفت . چون به هوش آمد وچشمش بر سيد سجاد افتاد ، آهى دردناك بركشيد وگفت : « اى پسر برادر ! برادر من كجاست ؟ روشنى چشم من كجاست ؟ ميوهء دل من كجاست ؟ خليفهء پدر من كجاست ؟ حسين برادر من كجاست ؟ »
سيد سجاد فرمود : « اى عم ! من يتيم آمدم . كشتند مردان ما را ، أسير گرفتند زنان ما را . كاش بودى ومىديدى برادر خود را كه چگونه استغاثه مىكرد وكس داد أو را نمىداد وچگونه استعانت مىجست وكس به فرياد أو نمىرسيد . أو را كشتند با لب تشنه وجميع حيوانات سيراب بودند . »
محمد صيحهاى عظيم برآورد ومدهوش درافتاد . چون به خويش آمد ، گفت : « اى پسر برادر ! بر شما چه گذشت ؟ »
سيد سجاد عليه السلام آغاز حديث كرد ومحمد همى بگريست .
سپهر ، ناسخ التواريخ سيد الشهدا عليه السلام ، 3 / 178 - 179
معلوم باد كه در كيفيت ملاقاة محمد بن حنفيه با حضرات أهل بيت به اختلاف سخن كردهاند ودر پارهاى نسخ بعد از ذكر عنايت أهل بيت با نعمان بن بشير وعطيت فرمودن از حلى وزيور خود به أو تا آخر خبر . از « مفتاح البكا » روايت مىكند كه چون محمد بن حنفيه خبر وصول أهل البيت را بدانست ، سوار گرديد وباشتاب بيرون رفت وچون چشمش بر علمهاى سياه افتاد ، از أسب فرو افتاد واز هوش بگشت .
به امام زين العابدين سلام اللَّه عليه عرض كردند : « عم خويش را درياب كه به هلاكت دچار است . »
امام عليه السلام شتابان بيامد وسر محمد را در كنار گرفت . چون محمد به هوش گراييد وسيد سجاد را نگران شد ، آهى سوزناك برآورد وگفت : « اى پسر برادر ! برادر من كجاست ؟ روشنى ديده من كجاست ؟ ميوه دل من كجاست ؟ خليفه پدر من كجاست ؟ حسين برادر من كجاست ؟ »
سيد الساجدين عليه السلام فرمود : « اى عم من ! بىپدر ويتيم آمدم . مردان ما را بكشتند وزنان ما را أسير -