هامش
- ( 11 ) . مطيب ( بر وزن ومعنى معطر ) : خوش بوى .
( 12 ) . نبش : استخراج گور ومعدن .
( 13 ) . خطط ( به كسر أول وفتح ثاني جمع خطه ) ؛ ( به كسر أول وفتح تشديد ثاني ) : زمينى كه در آن فرود آيند وپيش از آن فرود نيامده باشند .
( 14 ) . ارتق ( به ضم اوّل وثالث وسكون ثاني ) : جد سلاطين ارتقيه .
( 15 ) . عسقلان ( به فتح اوّل وسكون ثاني ) : يكى از شهرهاى شام كه در كنار دريا واقع گشته است ، وآن را ( عروس الشام ) نيز نامند . ثغر ( چو فلس ) : مرز ، سرحد . افرنج : فرنگستان . مدروس : خراب ، كهنه .
( 16 ) . غاليه : چند رقم بوى خوش است كه با يكديگر مخلوط مىكنند .
( 17 ) . مشهد : در لغت به معنى « مكان شهادت » ، ودر اينجا مقصود « گنبد » و « بارگاه » است .
( 18 ) . اردب ( بر وزن درهم با تشديد آخر ) : پيمانهء بزرگى است كه در مصر 24 صاع گنجايش دارد .
( 19 ) . به مقدار 30 بار شتر طلا .
( 20 ) . مرصع ( بصيغهء مفعول ) : گوهر نشان .
( 21 ) . مذهب : طلا كارى شده . ملون : رنگ شده .
( 22 ) . تنيس ( چو جرجيس ) : بلدي است از جزاير بحر روم كه لباسهاى فاخر منسوب بدان جاست .
( 23 ) . خيل : گلهء أسب . بغال ، جمع بغل : استر . بقر : گاو ، جواميس ( جمع جاموس ) ، گاوميش . غنم : گوسفندان . حلى : زيور .
طيب : بوى خوش .
( 24 ) . رزيك ( بضم اوّل وكسر وتشديد ثاني وسكون ثالث ) . منعوت : موصوف ، ملقب .
( 25 ) . زويله ( مصغرا ) : نام محلهاى است در قاهرهء مصر .
سپهر ، ناسخ التواريخ سيد الشهدا عليه السّلام ، 3 / 191 - 197
بيان اختلاف أقوال در باب سر مطهر امام حسين عليه السّلام ومدفن آن : همانا در فقرهء سر مبارك امام حسين عليه السّلام اختلاف روايات بسيار است . أبو مخنف گاهى كه از در گذشتن ابن زياد از قتل حضرت سجاد به سبب جناب زينب خاتون سلام اللّه عليها بيان مىكند ، مىگويد : « از آن پس ، خولى اصبحى را بخواند وگفت : اين سر را بدار تا با تو باز گويم . وآن خبيث به منزل خويش ببرد . » إلى آخر الخبر .
ودر بحار الأنوار از صاحب كامل وصاحب مناقب وابن نما مذكور است كه چون عمر بن سعد سر مبارك را به خولى اصبحى بداد تا به ابن زياد حمل كند ، خولى شب هنگام برفت ودر قصر الاماره را بسته يافت . لاجرم به منزل خود شتافت ؛ إلى آخرها واز خبر نخست چنان مىرسد كه اين حكايت در شب چهاردهم محرم واز خبر ثاني شب يازدهم محرم بوده است .
ودر اخبار الدول مسطور است كه : « شمر ملعون فرود گشت وآن سر مبارك را كه سرهاى جهانيش به فدا باد ، از تن جدا ساخت وبه خولى اصبحى تسليم نمود . » -