هدف حضرت از اين مطلب كه از حالات مؤمنان دورانهاى گذشته درس بگيرند آن است كه در تحمل شدايد وصبر بر مكار ، به آنان اقتداء كرده وبه ايجاد انس والفت با هم اقدام كنند ، وبا اين عمل خود اميد وانتظار فرج وگشايش براي آيندهء خود داشته باشند .
( 45296 - 45289 )
فما اشدّ اعتدال الأحوال ،
چه قدر بسيار ، أحوال گذشتگان با شما مردم همانندى دارد ، وچون زندگانى ورفتار شما شباهت فراوانى با مردم زمانهاى پيش دارد مىتوانيد از سرگذشت آنان وتحول نعمتها وبلاهايى كه به سبب دگرگونى در كارها براي آنها پيدا شد پند وعبرت بگيريد .
( 45303 - 45297 )
تأمّلوا أمرهم في حال تشتتهم . . . ،
امام ( ع ) در اين قسمت مردم را متذكر مىشود كه در سختى وسستى وشدت ورخا ، كه بر مردم دورانهاى گذشته وارد شد بيانديشند تا ذهن شنوندگان را به اين امر متوجه سازد كه خود آنها نيز دچار چنين حالتي مىباشند ، بنا بر اين اصلى كه پايهء پندگيرى است گذشتگان وفرعش شنوندگان است وحكم اصلى ومايهء پندپذيرى ، حالت خير وشرّ وعلت آن هم شباهت داشتن اين مردم به پيشينيان مىباشد .
( 45320 - 45304 )
ليالي كانت الاكاسره والقياصره أربابا لهم ،
روزگارهاى تاريك ومانند شبهاى ظلمانى را به خاطر آوريد كه پادشاهان وقيصرها بر مردم حاكم بودند ، قيصرهاى روم بني إسرائيل وأولاد إسحاق را در سختى وشدت قرار مىدادند وپادشاهان ، فرزندان إسرائيل را از حقوقشان محروم مىكردند ، وآنان را از سكونت در سرزمين عراق باز مىداشتند بنا بر اين همهء اين پيشينيان از تمام سرزمينهاى آباد وباغهاى شام ودرياى عراق يعنى دجله وفرات رانده وآواره شدند .
( 45339 - 45321 )
إلى منابت الشيح ومهافى الريح ،
اين كلمه كناية از بيابان وسرزمينهاى خشك وغير آباد مىباشد وچنين جايى بطور بديهي محل زندگى ناگوار وتلخ