نيز آدمي را از حرارت آتش جنگ ودشمنى ، سالم نگه مىدارد .
( 45371 - 45358 )
فالأحوال مضطربة ،
اين جمله اشاره است به أوضاع آشفته ونامرتب ملتهاى گذشته وعبارت اختلاف أيديهم را كناية آورده است از اين كه براي يارى يكديگر هماهنگ نبودند وتفرّق كلمه ، اشاره به نامأنوس بودن با همديگر است واين كه براي رعايت مصالح خود به گرد يكديگر جمع نمىشدند واضافهء بلاء به كلمهء أزل به معناى من است يعنى در گرفتارى كه از گذشته دور نصيب آنان بوده وهمچنين اضافه أطباق به كلمهء جهل وچنان كه در سابق معلوم شده است كه براي صفت جهل ، انبوهى از زشتيها وجود دارد كه برخى از آنها فوق ديگرى است ، نخستين وپستترين امرى كه در جاهل پيدا مىشود ناآگاهى وى از حقيقت وبالاتر از آن اعتقاد به حقانيت أمور باطل است واز آن بالاتر اعتقاد به امر شبهه ناكى است با احتمال خلاف آن وبالاترين مرتبه ، اعتقاد جزمى وقطعي به آن امر شبهه ناك بدون احتمال خلاف مىباشد ، در نسخهء ديگر كه از خط سيد رضى نقل شده اطباق به كسر همزه ذكر شده كه مصدر باب افعال است يعنى جهل آنان را فرا گرفته است .
( 45383 - 45372 )
من بنات :
از اين جا ، به پىآمدها وتبعات اين جهل وناداني پرداخته چهار مورد آن را بطور تفصيل بازگو مىفرمايد :
1 - نخست زنده به گور كردن دختران ، چنان كه در قرآن ذكر شده است « وَإِذَا الْمَوْؤُدَةُ سُئِلَتْ بِأَيِّ ذَنْبٍ قُتِلَتْ « 59 » » .
به قرارى كه نقل شده اين كار در ميان قبيلههاى بنى تميم ، قيس ، بنى أسد ، بنى هذيل وبكر بن وائل بوده است . بعضي گفتهاند علت امر ، اين بود كه پيامبر
هامش
( 59 ) سوره تكوير ( 81 ) آية ( 8 و 9 ) يعنى : وهنگامى كه از دختران زنده بگور شده باز پرسند ، كه آن بيگناهان را شما به چه جرم وگناه كشتيد ؟ !