كساني است كه از نظر ظاهر مسلمان ولى در حقيقت مسلمان نيستند بلكه منافقند ، احتمال ديگر آن كه معناى حقيقي آن اراده شود ، يعنى اشخاصى كه أصل وريشهء درستى ندارند وبه منظور رفع اين كمبود به اشخاص بىدين غير پدرهاى واقعي خود نسبت داده مىشوند وگاهى اين گونه اشخاص ناشايست در قبيلهاى كه به آن نسبت داده مىشوند موقعيّت ورياست به دست مىآوردند ، وحضرت مىفرمايد كه از اين قبيل افراد پيروى وأطاعت نكنيد وسپس در مورد مراودهء با آنها خصوصياتى را يادآور مىشود ومىفرمايد : الّذين شربتم بصفوكم كدرهم ، اگر از آنان پيروى كنيد نوشيدنيهاى صاف وگواراى خود را به دليل آميختن با آشاميدنيهاى ناخالص آنان ، در كأم خود تلخ وناگوار خواهيد ساخت ودر اين عبارت چند استعاره به كار رفته است كه يكى كلمهء صفو يعنى آشاميدنى خالص مىباشد كه استعاره از عقيدة وايمان پاك ويا زندگى با صفا وصميميت آنهاست ولفظ كدر ، استعاره از نفاق وساير صفتهاى ناپسند نفساني است كه سبب ناخالصى ايمان مىشود مانند خوى زشت حسد وجز آن كه عقيدة وايمان انسان را سست مىكند وباعث ايجاد فساد وفتنه مىشود ودر نتيجهء آن دنياي وى نيز تلخ وپر آشوب مىشود . واژهء شرب كه به معناى آشاميدن است ترشيح براي استعارهء ياد شده مىباشد ، ومعناى عبارت اين است كه وقتي از آنان پيروى كرديد ، كفر ونفاق آنها را به ايمان خود در آميخته وآن را آشاميدهايد چنان كه آب خالص را با شراب حرام مخلوط كنند وبياشامند . حرف با ( در بصفوكم ) به معناى مصاحبت مىباشد .
اين كه امام ( ع ) در اين عبارتها ، آنچه را كه از ناحيهء مخاطبها است مقدم داشته ومقرون به حرف جر ذكر كرده وآنچه را كه متعلق به أدعياء وبىدينان است در آخر وبه طريق مفعول صريح آورده است به اين علت است كه از نخست آنان را متوجه مىكند ، كه اين شما هستيد كه با قصد وعمد شراب آنها را
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 448
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص٤٤٨