بگويد ، از ابن عباس سؤال شد ، آيا آسمان وزمين براي كسى مىگريد ؟ گفت .
آرى وقتي كسى از دنيا مىرود در زمين مكاني كه آن جا نماز مىخوانده ودر آسمان جايى كه اعمالش به آن محلّ بالا مىرفته بر حال أو مىگريند ، پس اين كه در اين آية گريهء آسمان وزمين را از آنان نفى كرده ، اشاره به آن است كه آنها أهل عبادت نبودهاند تا جايگاه عبادتشان از زمين ومحلّ بالا رفتن آن از آسمان بر آنها بگريد ، وشبيه اين معنا از انس بن مالك نقل شده است كه مىگويد : پيامبر خدا فرمود : براي هر مسلمانى دو در به سوى آسمان باز است از يك در اعمال وعباداتش بالا مىرود واز در ديگر روزيش به زمين مىآيد وهر گاه اين شخص از دنيا مىرود ، هر دو در بر أو مىگريند ، واين است معناى آيهء شريفه .
در خاتمه بايد توجه داشت كه گريهء زمين وآسمان امرى مجازى است واز باب ذكر لازم ( گريه ) وارادهء ملزوم ( فراق ) مىباشد ، به دليل آن كه هر گاه كسى محبوب خود را از دست داد ، در فراقش مىگريد ، اين جا نيز مراكز عبادت أو در زمين ومحلهاى بالا رفتن آن در آسمان ، با مردن وى محبوب خود را از دست داده وبه فراق ودورى أو مبتلا شدهاند . توفيق از خداست .
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 398
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص٣٩٨