( 42459 - 42457 )
فانّ الغاية القيامة ،
در اين جمله ، حضرت با يادآورى آخرين منزل ، كه قيامت است مردم را به ياد هنگامهاى ترس آور آن مىاندازد ، واين غايت لازمهء مرگ است چنان كه امام ( ع ) فرموده است : « هر كس بميرد رستاخيزش به پا شده است « 2 » » بنا بر اين ، امر به آمادگى براي مرگ ، در حكم امر به آمادگى براي قيامت است ، وبه اين دليل ، پس از امر به آمادگى براي مرگ ، اين جمله را با حرف انّ كه مفيد تأكيد است آغاز فرموده است واين در حقيقت صغراى قياسي مىباشد كه كبرايش به اين عبارت در تقدير است : وهر كس كه سرانجامش رستاخيز باشد واجب است خود را براي آن آماده كند .
( 42465 - 42460 )
وكفى بذلك ،
ياد مرگ وسختيهايش وقيامت وهراسهايش خردمند را براي بازداشتن از گناه وروآوردن به كارهاى نيك ، كفايت مىكند ، اين كه امام ( ع ) اين امر را ويژهء خردمند قرار داده است به اين دليل است كه خطابهاى شرعي بطور كلى مخصوص عاقلان وخردمندان مىباشد .
( 42469 - 42466 )
ومعتبرا لمن جهل ،
يعنى محل عبرت وپند است براي غافلان ، حقيقت امر آن است كه عارض شدن مرگ بر اين ساختمان بدن ومتلاشى شدن چنين پيكرى كه به اين استوارى ونظم لطيف ساخته شده پند دهندهء بليغى است كه نفس آدمي را از پيروى خواستههاى مادّى باز مىدارد ووسيلهء عبرتي است ، كه انسان مىفهمد كه پس از اين وجود مادي وپشت سر اين بدن خاكى ، وجودي برتر وشريفتر از آن قرار دارد كه هدف غايى آن مىباشد واگر غير از اين بود نمىبايست اين بناى مستحكم واستوار به تعطيل كشيده ومتلاشى شود ، وبلكه اين امر ، كارى سفيهانه وبر خلاف حكمت مىبود ، همچنان كه اگر
هامش
( 2 ) من مات فقد قامت قيامته .