محاسبهء نفس ، به خيانت آن وزيانهايى كه در طول عمر براي آنان كسب كرده است آگاه شدهاند .
( 52970 - 52963 )
لكلّ باب . . . يد قارعة ،
امام ( ع ) با بيان اين كه ، أهل ذكر واولياى خدا تمام درهاى تضرع وزارى به سوى خدا را مىكوبند به اين مطلب اشاره فرموده است كه تمام أفكار وانديشههاى خود را متوجه قبلهء حقيقت كردهاند تا از اشراقها ودرخشندگيهاى وجود حق تعالى كسب نور واز درياى بىپايان كرم أو طلب جود وبخشش كنند .
( 52981 - 52971 )
يسألون . . . المنادح ،
در اين قسمت به گستردگى فضل وبخشش خداوند واين كه ذات أقدس أو كريمترين كريمان است اشاره شده تا بيان كند كه أو سزاوارترين بخشندهاى است كه بايد از أو خواست وشايستهترين مقامي است كه بايد به أو ناليده تا آنچه مورد ميل ورغبت است ببخشايد .
( 52991 - 52982 )
فحاسب نفسك . . . ،
در آخرين مرحله ، حضرت پس از شرح حالات أهل ذكر وسرانجام كار آنها به عنوان نصيحت مىفرمايد ، اى انسان خويشتن را درياب وهم اكنون حساب كار خود را بكن زيرا نفسي كه در اين جهان صاحبش آن را مورد محاسبه قرار ندهد ، در قيامت خداوند متعال كه سريعترين حسابگران است به حساب آن خواهد رسيد ، در حقيقت اين فرمايش أخير امام جملهاى است تهديدآميز ، براي كساني كه در دنيا از حساب كردن نفس خود غفلت مىكنند .