( 48141 - 48138 ) 23 - راه مستقيم آن را كژى نيست ، واژه انتصاب را كه ضدّ اعوجاج وكژى است براي مستقيم بودن راه اسلام در رسانيدن انسان به سر منزل حقّ استعاره آورده ، زيرا در دنيا تنها راه راست وصراط مستقيم اسلام است .
( 48146 - 48142 ) 24 - اين كه فرموده است در چوب اسلام پيچ وتأبى نيست نيز به همين معناست .
( 48150 - 48147 )
25 - جمله ولا وعث لفجّه
نيز به معناى سخن پيش ودر تأكيد آن است .
( 48154 - 48151 ) 26 - چراغهايش خاموشى ندارد ، منظور از چراغهاى اسلام دانشمندان ، ومقصود از خاموشى آنها خالى شدن زمين از آنان است كه در هر دو مورد به طريق استعاره ذكر شده است .
( 48158 - 48155 ) 27 - شيرينى آن را هيچ تلخى نيست ، زيرا پرهيزگاران به سبب توجّهى كه به هدف بلند ومقصد عالي خود دارند اسلام در كأم آنها آن چنان شيرين است كه هرگز بر اثر رنج اداى تكاليف احساس تلخى نمىكنند .
( 48160 - 48159 ) 28 - فرموده است : أو پايههايى است ، يعنى اسلام متشكّل از اركانى است ، واين سخن اشاره است به اين كه اسلام مجموعهاى از اجزا مىباشد ، مانند شهادتين ، ونمازهاى پنجگانه ، چنان كه در حديث آمده كه اسلام بر پنج پايه بنا شده است « 9 » .
( 48164 - 48161 )
فرموده است : أساخ في الحقّ أسناخها
اين گفتار اشاره است بر اين كه پروردگار پايههايى را كه اسلام بدانها استوار است بر أساس حقّ واسرارى ژرف بنا كرده كه جز اندكى از مردم بر اين رازها آگاه نيستند ، ومقصود از اينها اسراى است كه در عبادات موجود است .
( 48172 - 48165 ) 29 - خداوند اسلام را همچون منبعى قرار داده كه چشمههايش سرشار است ، سخن مزبور در بيان معرّفى مادّه ومحتواى اسلام است كه عبارت از كتاب
هامش
( 9 ) بنى الإسلام على خمس .