( 48209 - 48208 ) 37 - اسلام بلند بنيان است ، منظور مراتب بلند بزرگى وفضيلت است كه مسلمانان در پرتو اسلام بدان دست مىيابند ، وبلندى قدر اسلام ومسلمانان واحترامى كه در نفوس پيروان أديان ديگر دارند آشكار است .
( 48211 - 48210 ) 38 - برهان اسلام تابناك است ، منظور از برهان ، دليل وحجّتى است كه اسلام مردم را به سوى آن دعوت مىكند ، وآن قرآن وديگر معجزات پيامبر أكرم ( ص ) است ، ودر اين كه برهان مذكور در أطراف واكناف جهان تابان ، وسبب هدايت مردم است شكّى وجود ندارد .
( 48213 - 48212 ) 39 - أنوار اسلام روشنى بخش است ، واژه نيران ( جمع نور است ) براي أنوار علوم واخلاق فاضله اسلام كه بر دانشمندان وپيشوايان آن تابيده وبدانها آراسته شدهاند استعاره گرديده است .
( 48215 - 48214 ) 40 - قدرت اسلام غالب است ، منظور از اين گفتار ، نيرومندى وعزّت وشوكت مسلمانان ودولت آنان وهمچنين كساني است كه به آنها پناه بردهاند .
( 48217 - 48216 ) 41 - اسلام منادى بلند پايه است ، واين كناية از بلندى مقام دانشمندان وپيشوايان آن است ، واين كه فضايل آنان در جهان پخش خواهد شد ومردم به وسيله آنان هدايت خواهند يافت .
( 48219 - 48218 ) 42 - اسلام را نمىتوان زير وزبر كرد ، يعنى مردم نمىتوانند آنچه را اسلام در درون خود دارد بيرون آورند ، وگنجهاى حكمت آن را استخراج كنند وبه ژرفاى دانش آن برسند « 12 » ، به جاى واژه مثار ، منال نيز روايت شده است ، در اين صورت معنا اين است كه مردم نمىتوانند ديني مانند اسلام بياورند ، يا اين كه به كمال حكمت ومنتهاى فوايد وآثار آن دست يابند ، ونيز به جاى مثار ، مثال هم ذكر شده كه معناى آن روشن است .
هامش
( 12 ) شارح اين سخنان را در تفسير عبارت معوز المثار گفته است ليكن شارحان ديگر مانند ابن أبي الحديد وشيخ ( محمّد ) عبده گفتهاند : مراد اين است كه كسى نمىتواند اسلام را از زمين براندازد ، زيرا نيرومند واستوار است . مترجم