رسانيده باشد ، يعنى مطالب عالي خود را از خداوند خواستار بوده وبا يقين تمام أو را محلّ اميد ومرجع آرزوها بداند ، ودر لغزشهايى كه مرتكب مىشود به أو بازگشت كند ، ودر همه گرفتاريها وسختيها با ايمان راسخ به أو رو آورد ، ودر حالي كه أو را أطاعت وفرمانبردارى مىكند ، در برابر عظمت وقدرتش فروتن باشد ، وضمن اعتقاد به توحيد ويگانگى وى نسبت به أو اخلاص ورزد ، وآن گاه كه خداوند را به بزرگى ياد مىكند در برابر أو كوچكى كند ، وهنگامى كه به خدا رو مىآورد به أو پناه برد ودر اين راه هر چه بيشتر بكوشد ، وظاهرا ايمان كامل همين است .
( 38838 - 38832 ) سپس با ذكر أموري سلبى وثبوتي به شرح زير به تنزيه حق تعالى پرداخته وبه بالاترين نحو ممكن ، أو را توصيف كرده است :
1 - خداوند را پدر نيست تا در قدرت شريك أو باشد ، زيرا معمولا پدر هر قدرتمندى صاحب قدرت است .
( 38844 - 38839 ) 2 - خداوند نزاده است تا اين كه در گذرد وارثيّهاى بر جاى گذارد ، زيرا بر حسب معمول ، هنگامى كه انسان مىميرد فرزندش وارث اوست ، دليل تنزيه حقّ تعالى از اين كه زاييده نشده ونزاييده است اين است كه اين دو صفت از ويژگيهاى حيوان ومستلزم جسميّت است وبارى تعالى منزّه از اين است .
( 38851 - 38845 ) 3 - وقت وزمان بر هستى حقّ تعالى پيشى نگرفته است ، بديهي است وقت ، جزيى از زمان است وچون أو آفريننده وقت وزمان است لازم است بر آنها پيشى داشته باشد .
( 38858 - 38852 ) 4 - بر خداوند فزونى وكاستى عارض نمىشود ، زيرا زيادة ونقصان كه مستلزم تغيير ودگرگونى است از لواحق ممكنات است وخداوند واجب الوجود ومنزّه از امكان است .
( 38890 - 38859 ) 5 - خداوند با نشانههاى تدبير ، خود را به عقول ما نشان داده است ، مقصود از نشانههاى تدبير ، نظام متقن وسازماندهى مستحكمى است كه بر طبق مشيّت
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 703
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص٧٠٣