از انجام يافتن بيعت با امام عادل ، بر أو خروج كرده سر به نافرمانى بردارد وادّعا كند كه پيشوايى حقّ اوست در حالي كه براي ديگران به اجماع ثابت است كه حقّ أو نيست ، دوّم مردى كه در برابر امام سركشى وطغيان كند وهيچ يك از احكام وفرمانهاى أو را نپذيرد ، روشن است كه مراد از دسته اوّل أصحاب جمل است ودوّمين اشاره به معاوية وياران اوست .
امام ( ع ) در دنباله اين سخنان به تقوا وپرهيزگارى سفارش مىكند ، زيرا پرهيزگارى ودورى جستن از معصيت خداوند بهترين توشهاى است كه انسان آن را در كوششها وجنبشهاى زندگيش دنبال مىكند ، از اين رو تقوا نيكوترين چيزى است كه بايد بندگان خدا به يكديگر سفارش كنند .
( 36566 - 36557 )
فرموده است : وقد فتح باب الحرب . . . تا غيرا .
اين گفتار مشتمل بر اعلام حكم متجاوزان وسركشان از أهل قبله است كه بطور اجمال بيان ، وتفصيل آن را به اوامرى كه در باره جنگ با آنان صادر مىكند احاله فرموده است ، زيرا مردم پيش از رويداد جنگ جمل تكليف خود را در بارهء جنگ با أهل قبله نمىدانستند وآگاه نبودند كه سنّت وحكم شرعي در اين باره چيست تا اين كه مسائل آن را از آن حضرت فرا گرفتند ، از شافعي « 4 » نقل شده كه گفته است : اگر علي ( ع ) نمىبود احكامى كه در باره متجاوزان از أهل اسلام است به هيچ وجه شناخته نمىشد .
( 36604 - 36567 )
فرموده است : ولا يحمل هذا العلم إلّا أهل البصر .
يعنى پرچم مقابله با ستمكاران ومتجاوزان أهل قبله را جز صاحبان بينش وخردهاى برتر كسى نمىتواند به دوش كشد ، وآنانى كه در برابر رويدادهاى
هامش
( 4 ) محمّد بن إدريس شافعي نسب أو به عبد مناف مىرسد ، در سال 150 ه متولّد شده ودر سال 204 ه در مصر وفات يافته است . أو پيشواى طريقه شافعيّه كه يكى از مذاهب چهارگانه أهل سنّت است مىباشد ، در ستايش علي ( ع ) وخاندان پيامبر ( ص ) اشعارى دارد . نامه دانشوران ( مترجم )