محنتهاى اين مصيبت برطرف شود ، آنان را به سوى حقّ خالص خواهم كشانيد ، واگر پيشامد چيز ديگرى بود
« فَلا تَذْهَبْ نَفْسُكَ عَلَيْهِمْ حَسَراتٍ ، إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِما يَصْنَعُونَ
« 3 » »
[ شرح ]
( 33706 - 33696 ) در باره پاسخ امام ( ع ) به اسدى ، بايد دانست اگر كسى دچار شوريدگى عقل وآشفتگى رفتار باشد به گونهاى كه از هر چه به أو مربوط نيست بپرسد ، يا بىجا به پرسش پردازد ، ودر كارها شتاب كند به أو قلق الوضين گفته مىشود ، وعلّت اين است كه وضين يعنى تنگ زين هنگامى كه سست گردد زين لرزان وبىثبات مىشود ، از اين رو به أحوال كسى مىماند كه در گفتار ورفتار خود پايدارى واستقامت ندارد ، واين جمله براي اين گونه افراد مثل گشته است ، جمله ترسل في غير سدد نيز در زمينه همين مطلب وبه اين معناست كه بىرويّه وبىجا سخن مىگويد ، واين سخن را امام ( ع ) براي تأديب آن مرد گفته است .
( 33717 - 33707 )
فرموده است : ولك بعد . . . تا استعملت .
اين جمله در اظهار عذر وبيان لزوم ردّ پاسخ نيكو به اوست ، زيرا خويشاوند را حقوقى است ، وكسى كه از ديگرى پرسش مىكند نيز اين حقّ را دارد كه پاسخ أو داده شود وبه راه صواب ارشاد گردد ، امّا خويشاوندى اين مرد اسدى براي اين بود كه زينب دختر جحش همسر پيامبر خدا ( ص ) از طايفه بنى أسد بود . وأو زينب دختر جحش بن رئاب بن يعمر بن صبرة بن مرّة بن كثير بن غنم بن ذوذان بن أسد بن خزيمة است ، مادر زينب أميمة دختر عبد المطّلب بن هاشم بن عبد مناف مىباشد ، وزينب دختر عمّه پيامبر خداست ( ص ) . گفتهاند غرض از مصاهرت ( دامادى ) در اين جا همين است ، وقطب راوندى گفته است كه علي ( ع ) از طايفه بنى أسد همسر داشته است ، ليكن ابن أبي الحديد شارح نهج البلاغة اين
هامش
( 3 ) سوره فاطر ( 35 ) آية ( 8 ) يعنى : براي گمراهى ايشان غم واندوه مخور كه خداوند به آنچه مىكنند آگاه است .