يك فرد به حساب مىآيم وشايد هم نسبت به خليفهاى كه شما انتخاب كنيد مطيع وفرمانبردارتر باشم . من اگر وزير شما باشم بهتر از آن است كه أمير شما باشم » .
[ شرح ]
از محتواى سخن امام ( ع ) در اين خطبه چنين استفاده مىشود ، كه براي ايجاد علاقة در هر امر مطلوبى لازم است كه دشوارى ومنعى بوجود آيد ، تا قدرش بخوبى دانسته شود . فلسفه وحكمت اين امر اين است ، كه اگر كسى چيزى را به اصرار بخواهد واز آن باز داشته شود ، در به دست آوردن آن حرص مىورزد . طبيعت انسان چنين است كه نسبت به أمور ممنوعه حرص دارد . واز آنچه سريع به دست آورد ، بزودى متنفّر مىشود . امام ( ع ) با عدم پذيرش خلافت در آغاز رغبت وميل آنها را شديدا بر انگيخت تا در قبول خلافت اصرار بورزند .
زيرا انتقال خلافت به امام ( ع ) بعد از دگرگونيهايى بود كه در دستورات ديني پديد آمده بود وقتل عثمان اتّفاق افتاد ومردم بر ريختن خون أو جرأت يافتند در زمينه اين حوادث وتحولات ، نياز بود كه روحيّه مردم را تقويت وآنها را بر قواعد حق ودستورات الهى تشويق كند تا رغبت وميل آنها را بر خلافت خويش بيش از پيش فزونى بخشد . با توجّه به وضع موجود وعاقبتنگرى لازم ، ( 17880 - 17861 )
فرمود : دعوني والتمسوا غيرى
مرا رها كنيد وديگرى را براي اين امر بجوييد .
مگر نمىبيند كه پس از انكار قبول خلافت امام ( ع ) آنها را توجّه مىدهد كه : فرا روى ما حوادث گوناگون ومشكلى قرار دارد . مقصود حضرت از تذكّر مشكلات آينده ، جلوگيرى از اشكال تراشى است تا وحدت كلمه پيدا كرده برخى از آنها موجب پايدارى ديگران گردند ودر نهايت صلاحپذير وآمادهء رويارويى پيشآمدهاى سخت ودشوار آينده باشند .
علّت نپذيرفتن خلافت ، حوادث ناگوار آينده وپيمان شكنى بعضي از عناصر نامطلوب بود كه در آغاز خلافت اصرار فراوانى بر قبول حكومت امام ( ع )