گناهكارشان دانسته ، أحوال وزمان اينان را در أموري شبيه أحوال وزمان گذشتگان ترسيم كرده است .
1 - اى مردم ! پدران شما داراى چنان اعمال زشتى بودند ! حال وزمان پسران از أحوال وزمان پدرانشان ، در انجام وترك أمور چندان فاصلهاى ندارد .
2 - با اين كه رسول خدا ( ص ) چيزى از دستورات الهى را بگوش آنها نرسانده بود ، ولى من بسيارى از أمور را براي شما بيان كردهام ، مع الوصف فرقى ميان شما وآنها ديده نمىشود ! ( بلكه مىتوان گفت حال اينان از حال پدرانشان زارتر است ، چه پيامبر آنها را ارشاد نكرده بود واينان را ارشاد كرده است ) 3 - تفاوتى ميان قدرت شنوايى شما با آنها نيست ( كه بهانهاى براي فرار از تكليف ووظيفة باشد ) 4 - ساير اعضا وجوارحي كه گذشتگان داشتند وبا آنها كسب كمال مىكردند ، در شما نيز هست با اين حال كسب كمالى در شما نيست .
5 - شما در مورد آنچه پدرانتان نسبت به آنها جاهل بودند ، چيزى نياموختهايد تا بدان سبب ميان شما با آنها فرقى باشد . ! 6 - شما از دنيا چيز مطلوبى انتخاب نكرديد كه پدرانتان فاقد آن باشند ، وبدين سبب بر آنان مزيت پيدا كرده باشيد . خلاصهء سخن اين كه أوضاع وأحوال شما مانند أوضاع وأحوال مردمان دوران فترت ونبودن رسول الهى است وصد البتّه كه با توجّه بهدايت وارشاد رسول أكرم شمايان مورد توبيخ وملامت هستيد .
مقصود امام ( ع ) از اين كه مردم زمان خود را شبيه ، مردم دوران فترت ، ورفتار وكردار اينان را چون رفتار وكردار آنان دانسته دو چيز است :
الف : ايجاد نفرت نسبت به معصيت كاران گذشته ، كه با دستورات الهى مخالفت كردند .
ب : تشويق وترغيب ، به انتخاب كساني كه فرمانبردارى از خدا ورسول
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 660
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص٦٦٠