محتمل است كه معنى « مجانبت » كذب با ايمان ، در عبارت حضرت اين باشد ، كه دروغ وراست هيچ گاه با هم جمع نمىشوند وبا يكديگر تناسبى ندارند . خواه اين معنى ويا معنى اوّل ، مجانبت را به هر معنى كه بگيريم ، دروغ با ايمان داشتن معارض است . وچنان كه قبلا توضيح دادهايم ، دروغ زيانهاى جبران ناپذير وهلاك كنندهاى نيز دارد .
امام ( ع ) پس از آن كه دروغ را « مجانب » ايمان معرّفى مىكند ، آن گاه مردم را به راستگويى تشويق مىنمايد . بدين شرح كه راستگو در مسير نجات ورستگارى قرار دارد ، يعنى در آستانه رستگارى وكرامت يا جايگاه رستگارى وكرامت « يعنى بهشت » قرار دارد ، چه راستگويى درى از درهاى بهشت است . وسپس براي ايجاد نفرت از دروغ مىفرمايد : دروغگو در پرتگاه پست هلاكت ويا جايگاه اين دو يعنى ورطهء هولناك دوزخ واقع است ، زيرا جهنّم جايگاه بدبختى وجودي است ودروغ درى از درهاى جهنّم است ، وهر كس بر در بهشت يا دوزخ رسد ، در زمينهء ورود قرار گرفته است .
از رسول خدا ( ص ) در بارهء مدح ونكوهش راست ودروغ روايتي نقل شده است كه فرمود : از دروغ بپرهيزيد كه انسان را به فسق وفجور مىكشاند ، وفسق وفجور آدمي را به دوزخ مىاندازد وشخص آن قدر دروغ مىگويد : تا خداوند در بارهء أو مىنويسد « كذّاب » ولازم است كه همواره راستگو باشيد ، چه راست گفتن به نيكى ونيكى به بهشت راهنمايى مىكند . شخص آن قدر رعايت راستگوئى را مىنمايد تا خداوند در بارهء أو مىنويسد ( مصداقا ) يعنى كسى كه هميشه راست مىگويد وباز فرموده است : دروغ گفتن در رأس نفاق قرار دارد دليل فرمايش رسول خدا ( ص ) روشن است ، زيرا محور نفاق بر دو رنگى ودورويى در گفتار وبيان خلاف واقع است . خلاف واقع سخن گفتن ، حقيقت دروغگويى است .
( 14426 - 14416 )
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 605
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص٦٠٥