اين عبارت امام ( ع ) : ردغ مشرعها از زيباترين إشارات سخن آن حضرت است .
( 12712 - 12708 ) سوّم ؛ هر چند ظاهر دنيا زيباست ولى سر انجام انسان را هلاك مىكند :
اين فراز از سخن امام ( ع ) اشاره به شگفتآورى دنيا براي افرادى است كه سرگرم زينتهاى ظاهر آن شده فريب آن را مىخورند هر چند به تجربه دريافتهاند كه پرداختن به لذّت وخوشيهاى زودگذر دنيا پايانى جز هلاكت ونابودى ندارد .
( 12714 - 12713 ) چهارم ؛ دنيا فريبى متغير است : كلمهء « غرور » كه در عبارت امام ( ع ) آمده است به دو صورت : « غرور » و « غرور » تلفّظ شده است ، « غرور » به فتح ( غ ) يعنى دنيا فريبكار است ، مردم به زر وزيور دنيا فريب خورده ، پندارشان اين است كه نعمتهاى دنيا پايدار مىباشد با اين غرور شاد وخوشاند كه ناگاه دنيا تغيير يافته از دست آنها مىرود ووضع آنها را دگرگون مىكند . « غرور » به ضمّ ( غ ) يعنى دنيا از بس متغير ورنگ به رنگ مىشود گويا حقيقت وماهيتش فريب ونيرنگ شده است وگاهى بر وسيلهاى كه موجب غرور وفريب مىگردد عرفا غرور اطلاق مىكنند .
( 12717 - 12715 ) پنجم ؛ دنيا جلوهاى است غروب كننده : كلمهء « ضوء » را براي آن چيزهايى كه در چشم افراد غافل وبي خبر ظاهرا زيبا مىنمايد استعاره آوردهاند . به مثل گفته مىشود : « على فلان ضوء » يعنى منظر زيبايى دارد ويا راههاى هدايت را يافته ومسير ورود وخروج أمور را مىداند . بنا بر اين ( ضوء آفل ) يعنى جلوهاى است كه دوام ندارد . كلمهء « أفول » هم استعاره است . معناى خلاصه سخن حضرت اين است كه جلوههاى فريبندهء دنيا پايدار نيست .
( 12720 - 12718 ) ششم : دنيا سايهاى است ناپايدار : لفظ « ظلّ » را براي آنچه انسان بدان پناه مىبرد تا از نعمت سايهء آن بهرهمند گردد ، استعاره آوردهاند ، يعنى دنيا به سايهاى ماند كه براي اندك زماني مىتوان از آن سود برد وبدان طريق كه سايه اعتباري
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 509
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص٥٠٩