( 12735 - 12733 ) 2 - قنصّها له ما حبلها : دنيا انسانها را با ريسمان محبت گرفتار مىسازد .
اين عبارت كناية از اين است كه دنيا مىتواند ريسمان محبت خود را بگردن دنيا خواهان افكند . وخصوصيات پست وبي ارزش خويش را به نفس آنها منتقل كند . سخن امام ( ع ) به عنوان استعاره بالكناية به كار رفته است .
( 12738 - 12736 ) 3 - كونها اقصدت له بأسهمها دنيا : تيرهاى زهرناك خود را بر هدف نشانده است . لفظ « اسهم » براي بيماريها وعلّت مرگ استعاره آورده شده است و « اقصاد » كناية از به هدف خوردن تيرهاست . دنيا تشبيه شده است به تيراندازى كه تيرش به خطا نمىرود .
( 12751 - 12739 ) 4 - كونها أعلقته حبال المينة : كمندهاى مرگ دنيا ، گردن انسانها را بدام انداخته است . لفظ « حبال » ( ريسمانها ) از اسبابى كه انسانها را بنا بودى مىكشاند استعاره آمده است وكلمهء قائد كناية از گرفتار آمدن بيمار در كند بيمارى است ، كه در نهايت به مرگ وتنگناى گور ووحشت رجوع به پيشگاه خداوند منتهى مىشود ، ودر حقيقت اشاره به پيش آمدهاى ناگوارى است ، كه افراد جاهل ونادان به هنگام بازگشت به دنياي حق ودربار خداوند ، دچار وحشت فراق از أمور دوست داشتنى دنيا همچون مال ومنال وفرزند مىشوند .
در عبارت فوق صفات دنيا به صفات صيّاد تشبيه وجمله بعنوان استعاره به كار رفته است . يعنى همان طورى كه صيّاد مدام در صدد به دام انداختن صيد است دنيا نيز همين خصوصيّت را داراست .
( 12757 - 12752 ) مقصود از « معاينة المحل » مشاهده آخرت ، جايى كه بحساب عمل افراد رسيدگى مىشود . يعنى پاداش افراد نيك يا بد بدانها خواهد رسيد .
( 12782 - 12758 ) قوله عليه السلام : وكذلك الخلف . إلى آخره . يعنى مردم با وضع غفلت آميز خود ، زندگى دنيوي خود را ادامه مىدهند وحاضران براه گذشتگان مىروند . نه ، توجّه به مرگ آنها را از پيروى نفس باز مىدارد ، ونه آيندگان از
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 511
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص٥١١