ندهيد . دوم آن كه در برابر نعمتها سپاسگزارى منعم حقيقي را از ياد نبريد ، اگر نمىتوانيد دست از آرزوهاى دور ودراز خود برداريد بارى اين دو كار نيك را عمل كنيد ، شايد به وسيله آن دو موفّق به كنارهگيرى از دنيا شويد . خداوند به واسطهء أنبيا وكتابهايى كه دلايل واضح وروشنى براي هدايت مىباشند ، حجت را به شما تمام كرده است ؛ در پيشگاه خداوند هيچ عذر وبهانهاى از شما پذيرفته نيست . »
[ شرح ]
( 12397 - 12385 )
قوله عليه السلام : أيّها النّاس . . . إلى قوله : عند المحارم :
اين عبارت امام ( ع ) با ترسيم سه ويژگى ، زهد را شرح وتفسير مىكند .
اوّل كوتاهى آرزوها : چنان كه پيش از اين توضيح داده شد ، زهد عبارت است از كنارهگيرى نفس از خوشيها ولذايذ دنيا وتوجّه نداشتن به غير خدا كنارهگيرى از دنيا ، موجب كوتاهى آرزو مىشود ، چون آرزومند به مورد آرزويش توجّه مىكند ، ولى آن كه از دنيا روى برگرداند وبخدا توجّه كند ، نمىتواند به چيزى جز خدا دل به بندد ويا آرزويى طولانى داشته باشد .
دوّم شكر بر نعمتها : توضيح مطلب اين كه بندهء حق تعالى به همان اندازه كه از دنيا كنارهگيرى كند بخداوند توجّه ومحبّت پيدا مىكند وبه حق اعتراف واقرار خواهد داشت .
شكر حالتي قلبي ونتيجهء آن آگاهى به مورد نعمت است . شكر در حق خداوند اين است كه انسان بداند جز حق تعالى نعمت دهندهاى نيست وهر نعمت دهندهاى كه جز خداوند فرض شود ، واسطهء در نعمتهاى الهى است وخود دريافت كنندهء نعمت از جانب اوست . اين توجّه نفساني واعتقاد قلبي باعث مىشود كه انسان در عمل شكرگزار خداوند باشد .
سوّم ورع وپارسايى : ورع عبارت است از التزام به انجام اعمال نيك وخوددارى از غرق شدن در محرّمات ورع از صفات راسخ در نفس واز ويژگيهاى