ورزيدن بديانت چيست ؟ با اين كه حضرت مىتوانست جنگ را ترك كند وبه دين رسول خدا ( ص ) نيز كافر نشود ! پاسخ اين اعتراض بدو صورت داده شده است :
1 - شارحان نهج البلاغة پاسخ دادهاند كه رسول خدا ( ص ) فرمان پيكار با مخالفان را به آن حضرت داده بود . به دليل گفتهء خود امام ( ع ) كه فرمودهاند : « به من دستور داده شده است كه با ناكثين ، قاسطين ومارقين بجنگم . » بنا بر اين اگر جنگ با آنها را ترك مىكرد ، با اين كه اسلام در خطر بود با فرمان رسول خدا مخالفت كرده بود . روشن است كه مخالفت با رسول خدا از شخصيّتى مثل امام قابل تصور نيست ، مگر از باب اعتقاد نداشتن بدرستى آن ، واين همان انكار وكفر است .
2 - احتمال دوّم در پاسخ اين است كه لفظ « جحد وانكار » را حضرت مجازا براي سهلانگارى بكار برده باشند ، تا بزرگى موضوع را براي شنوندگان اثبات كنند . اين گونه مجاز فراوان به كار مىرود .
حضرت در اين قسمت به دفع تهمتى كه از ناحيهء معاوية به وى وارد شده وآن ادّعاى دروغين قتل عثمان كه دستآويز مخالفت مردم شام قرار گرفته ، مىپردازد وبه مختصرى از اعمال نارواى عثمان كه سبب قتلش شد اشاره مىفرمايد .
منظور از « والى » در عبارت آن حضرت ، عثمان ومقصود از « احداث » أمور ناروايى بود كه به أو نسبت داده شده ، موجب بدگوييهاى مردم شده بود . با اين توضيح كه عثمان با انجام كارهاى جديد وناپسند خود ، باعث شد تا مردم بر عليهش حرفهايى بزنند ، كارهايش را نپسندند ، سرزنشش كنند وسپس از قدرت بركنارش سازند . كارهاى نارواى بدعت گونهء عثمان را سيرهنگاران ده چيز وبه شرح ذيل نقل كردهاند .
1 - سپردن سرپرستى مسلمين به تبهكارانى كه شايستگى اخلاقى
و
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 243
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص٢٤٣