دست يابد ، به مقصد نرسيده است . معناى كلام حكما اين است كه هرچند بدون فكر ، انسان به مقصود برسد ، چون از روى تأمل وتفكّر نبوده در كار تقصير مىكند ، ونتيجة همواره پشيمانى ونرسيدن به مقصود است .
كسى كه بدون فكر به مقصود مورد نظرش دست يابد آن مقصود بسيار اندك وارزش قابل توجّهى ندارد .
( 8987 - 8969 )
حضرت فرمود : فارودوا ولا اكره لكم الاعداد
در كار شكيبا باشيد واز آمادگى شما براي جنگ كراهتى ندارم پس از آن كه حضرت أصحاب خود را به ارزشمندى تفكّر در كارها توجه مىدهد آمادگى آنها را براي پيكار به سه دليل رد نمىكنند . بشرح زير :
1 - شايسته بود أصحاب ، در بارهء اين موضوع چنان هوشيار باشند . كه بمجرّد فرمان حضرت ، براي جهاد آماده باشند .
2 - كسى خيال نكند كه امام ( ع ) به دليل ضعف وناتوانى آماده كارزار با مردم شام نمىشود واين سبب شود تا أصحاب در اراده وتصميمشان سستى ورزند .
3 - نظر ابن أبي الحديد اين است كه آن حضرت آمادگى ظاهري را منع كرده ، وبا گفتن اين كه « از آمادگى شما كراهت ندارم » ، منظور اين بوده است كه أصحاب در خفا براي جنگ آماده شوند .
به نظر ابن ميثم ، توجيهى كه ابن أبي الحديد براي كلام امام ( ع ) آورده است براي فرار از تناقض خيالي است كه در ظاهر كلام حضرت ديده مىشود ، وآن تناقض عبارت است از ترك آمادگى وتفكّر در بخشي از كلام ، وناپسند نداشتن آمادگى در بخش ديگر سخن حضرت . ولى با شرحي كه ما براي كلام امام ( ع ) آورديم روشن شد كه تناقضى در كار نيست ، زيرا ترك آمادگى براي جنگ ، در وقتي معيّن ، وناپسند ندانستن آمادگى وهوشيار بودن در زماني بعد از آن چنان كه