كردند . امام ( ع ) بطور خصوصي به بزرگان كوفه پيام فرستاد وآنها را بر قيام وجنگ فرا خواند . امّا آنها همچنان سهلانگارى كردند وتعداد كمي حدود سيصد نفر بيشتر فرآهم نشدند . حضرت بپاخاست واين خطبه را ايراد كرد .
به روايت ديگر ، بهنگام محاصره افراد نعمان توسط سپاهيان مالك بن كعب خطبه ايراد شده است .
در اين خطبهء شريفه مطالب زير بيان شده است :
( 8498 - 8488 )
1 - حضرت مىفرمايند به افرادى گرفتار شدهام كه فرمان نمىبرند .
اين عبارت نشانهء اظهار دلتنگى از أصحابي است كه موجب فريبخوردگى شدهاند .
امام ( ع ) با بيان اين عبارت گناه فريبخوردگى وشكست را بر عهدهء ياران بىوفاى خود مىگذارد وسرزنش بيگانگان را متوجّه آنها مىكند .
( 8547 - 8499 )
2 - فرموده است : لا ابا لكم إلى قوله مرام :
اى بىپدرها ! امام ( ع ) كه قصد دارد با طرح سؤالي آنها را بر يارى دادن به دين خدا برانگيزاند ، به صورت سؤال انكارى ، علّت سنگينى وسهلانگارى يارانش را از سستى وكوتاهى آنان بر جنگ استفسار كرده ، وتوجّه آنها را به فرآهم بودن أسباب پيكار وجهاد در راه خدا وخشمگين شدن براي رضاى حق متعال جلب كرده است . سؤال شده است كه آيا ديني كه لازمهاش حفظ ونگهدارى است ، وشما نيز مدّعى آن هستيد ، در شما وجود دارد يا خير ؟
چنان كه خداوند مىفرمايد :
وَما أُمِرُوا إِلَّا لِيَعْبُدُوا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ حُنَفاءَ
« 1 » پس از بيان اين سؤال ملامتانگيز از غيرت آنها مىپرسد . غيرت خصلتى نفساني است كه با شجاعت همراه است . وسپس مىفرمايند : « من در ميان شما بپاخاستم » ؛ اين جمله امام ( ع ) آنها را به وحدت واجتماع برمىانگيزد ، كه حضرت فرياد زده است واز آنها يارى خواسته ؛ امّا آنها سستى وسهلانگارى كرده واز
هامش
( 1 ) سورهء بيّنه ( 98 ) آية ( 5 ) : فرمان داده نشدهايد جز اين كه أو را پرستش كنيد در حالي كه ديندار با اخلاص باشيد واز باطل روگردان باشيد .