است ، كه در خطابهها به كار مىرود ، در اين خطبه اين عبارت را براي مذمّت وتوبيخ ياران خود فرموده است ، تا موجب شرمسارى آنان شود . بدين شرح كه نوع رفتار كوفيان وامروز وفردا كردن آنان ، در جلوگيرى از دشمنان حق وعدالت ، وذلّتپذيرى آنها در برابر خصم وديگر اعمال نكوهيده وناپسندشان سبب سرافكندگى وشرمسارى آنان است .
امام ( ع ) در بيان خود اين موضوع را با زيباترين عبارت تجسّم بخشيده ، موضعگيرى آنان در برابر دشمن را ، ناپسندترين موضعگيرى ، وزشتترين شيوه رفتارى دانسته ، كه آن امكان تاخت وتاز دادن به دشمن بوده است . زيرا ذلّتپذيرى واقدام نكردن بموقع براي مقابله با دشمن ، در حقيقت امكان دادن به خصم براي پياده كردن خواستههايش بوده وبنوعى نيرو بخشيدن به وى مىباشد .
اين امر مسلّمى است كه پيروزى دشمن به طور معمول ، ربودن مال ، كشتار ودرهم ريختگى أوضاع را به دنبال دارد ، امام ( ع ) غارت أموال به وسيله دشمن را ، استعاره از خوردن گوشت آوردهاند .
استعاره آوردن « عرق لحم » براي غارت أموال استعارهء روشنى است . وباز شكستن استخوان را كناية از كشتن وهلاكت ذكر فرموده ، درهم ريختن أوضاع وپريشانى را كناية از تكّه پاره كردن پوست ، بيان نمودهاند . علاوة بر اين پر واضح است كه خفّتپذيرى كوفيان وعدم پيشگيرى بموقع ، از خصم توانايى وى را بالا برده وسبب تسلّط وچيرگى دشمن مىگرديده وآن را بر انجام كارهاى زشت دلير مىساخته است ، بدين سبب است كه حضرت با دلى آكنده از غم مىفرمايد : امكان دادن شما به دشمن براي انجام هر نوع عملي ، جز به دليل درماندگى فراوان وبزدلى وضعف قلب نسبت به مقابلهء با دشمن نخواهد بود .
بديهي است كسى كه در كار ، درماندگى وضعف از خود نشان دهد ، دشمن را بر خود چيره ساخته است .
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 175
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص١٧٥