( 8037 - 8013 ) فامّا أنا . . . ما يشاء : پس از اين كه حضرت فرد ضعيف وناتوان را آزاد مىگذارد ، كه به هر طريق مايل است عمل كند ، از داشتن چنين صفت كه دشمن را بر خود چيره سازد ، بيزارى مىجويد ، تا الگويى باشد براي نفرت داشتن از تسلّط بخشيدن دشمن بر خودشان ، وبذل جان كردن در مسير جهاد وپيكار با خصم را براي رضاى خداوند گوارا مىداند بدين شرح كه اگر مخاطب امام بخواهد ، حالت ضعف وذلّتپذيرى داشته باشد ، امام ( ع ) چنين نخواهد بود ، بلكه پيش از تسلّط وحملهء دشمن ، چنان با شمشير مشرفيّه ، بر فرقش زند ، كه جمجمهاش به هوا بپرد ودست وپايش درهم بشكند . اين عبارت كناية از پيكار سختى است كه حضرت انجام مىدهد .
( 8086 - 8040 )
قوله عليه السلام : « يا ايّها النّاس » ، تا پايان خطبه ،
در بيان حقوق مردم نسبت به آن جناب وحقوق امام ( ع ) نسبت به مردم است ، تا آنها را بياگاهاند كه آنچه از اداى حقوق مردم بر حضرت واجب بوده است انجام داده ، اينك لازم است كه مردم ، حقوق واجب امام ( ع ) را ادا كنند ، حقوقى كه خداوند براي امام بر عهدهء آنها گذاشته است .
حضرت در آغاز براي رعايت أدب واحترام وجلب توجّه آنان ، حقوق واجبهء مردم را نسبت به خود بر مىشمارند ، بديهي است بيان حقوق ديگران بر خود ، پيش از بيان حقوق خود بر ديگران ، به أدب واحترام وأجابت نزديكتر خواهد بود .
امام ( ع ) از حقوق واجبه مردم بر عهدهء خود ، چهار چيز را كه براي اصلاح حالشان در دو جهان مفيد بوده بيان كرده است .
اولين حقّ آنها بر امام نصيحت كردن است ، نصيحت كردن وأدار كردن مردمان به مكارم اخلاق است وجهت دادنشان به أموري كه براي زندگى وآخرتشان مفيدتر باشد .
دوّمين حق آنان انتظار تقسيم عادلانهء بيت المال ورفاه بخشيدن به زندگى