حملههاى دسته جمعى نخست در صبح عاشورا
امام حسين عليه السّلام پس از ايراد خطبهء فوق ، از مركبش پياده شد ، و اسب سوارى پيامبر صلى اللَّه عليه و آله و سلم را كه به آن « مرتجز » مىگفتند طلبييد ، و بر آن سوار گرديد ، و اصحاب و يارانش را براى جنگيدن ، صفآرايى كرد از امام باقر عليه السّلام روايت شده : « همهء سپاهيان امام حسين عليه السّلام چهل و پنج سوار ، و صد نفر پياده بودند » . جز اين نيز روايت شده است .
در اين هنگام عمر سعد به پيش آمد تيرى به سوى لشكر امام حسين عليه السّلام افكند ، و صدا زد : « در نزد فرماندار ، عبيد اللَّه بن زياد گواه باشيد كه من نخستين نفرى بودم كه تير به سوى حسين پرتاب نمود . » پس از آن ، تيرها مانند باران از طرف دشمن به سوى سپاه امام عليه السّلام به باريدن گرفت . امام حسين عليه السّلام رو به ياران كرد و فرمود :
قوموا رحمكم اللَّه الى الموت الّذى لا بدّ منه ، فانّ هذه السّهام رسل القوم اليكم
، خدا شما را رحمت كند به سوى مرگى كه گريزى از آن نيست برخيزيد ، چرا كه اين تيرها از ناحيهء دشمن ، رسولان مرگ به سوى شما هستند .
سپاه امام عليه السّلام با سپاه دشمن ساعتى ، گروه گروه و يا حملههاى مكرّر با هم جنگيدند ، به طورى كه جماعتى از اصحاب امام حسين عليه السّلام به شهادت رسيدند .
در اين هنگام امام حسين عليه السّلام دست بر محاسن خود زد ، در حالى كه مىگفت : « غضب و خشم خدا بر يهود هنگامى سخت شد كه براى خدا فرزند قرار دادند ، و بر نصارى هنگامى شديد شد كه خداوند را سومين سه خدا ( كه در هم حلول نمودند ) خواندند ، و غضب خدا بر مجوسيان آنگاه شدّت يافت كه به جاى خدا ، خورشيد پرست و ماه پرست شدند ، اينك خداوند بر گروهى سخت خشمگين شده