علاوه بر صحيفهء سجّاديه هدايت و سيرهء امام عليه السلام كه حكايت از سيرهء جدّش رسول اكرم - صلّى اللّه عليه و آله - داشت ، مردم را به هدايت مىخواند و گمراهان را ارشاد مىنمود و سرگشتگان را به راه راست رهنمود بود .
( 1 )
حيات علمى
اما حيات علمى در عصر امام عليه السلام به معناى واقعى خود ، از بين رفته بود ، زيرا خط سياسى كه دولت اموى از آغاز تأسيس خود ترسيم مىكرد ، ضد دانش و محو انديشهء فرهنگى از ميان مسلمين و واژگون ساختن ايشان در درهء هولناك جهل و نادانى بود زيرا تبلور شعور عمومى و گسترش علم و دانش در ميان مسلمين ، مصالح آنان و سلطنت و حكومتى را كه بر پايههاى جهل استوار بود ، به خطر مىانداخت امام زين العابدين عليه السلام شاهد مصيبت امّت و خطراتى بود كه وجود و كيان هستى آنان را ويران مىساخت اين بود كه مشعل دانش را برافراشت و جوانهاى امّت را دعوت كرد تا از قيد و بندهاى جهل آزاد شوند .
براستى امام زين العابدين عليه السلام افقهاى درخشانى از دانش را گشود كه پيش از آن مردم از آنها آگاهى نداشتند ، مطالبى از علوم شريعت اسلامى از قبيل حديث ، فقه ، تفسير ، كلام و فلسفه را عرضه كرد ، بعضى از نويسندگان شرح حال آن حضرت مىگويند : دانشمندان مطالب علمى بىشمارى را از آن بزرگوار روايت كردهاند .
( 2 )
مدرسهء تابعين
در عصر امام عليه السلام ، مدرسهء تابعين ، نخستين مدرسهء اسلامى پس از مدرسهء ائمّهء اهل بيت عليهم السلام در مدينه برپا شد و اين مؤسّسه توجه خاصّى به علوم شريعت اسلامى داشت و از محدودهء آن تجاوز نمىكرد . اعضاى اين مؤسسه عبارت بودند از : سعيد بن مسيّب ، عروة بن زبير ، قاسم بن محمد بن أبي بكر ، ابو بكر بن عبد الرحمن بن حارث بن هشام ، سليمان بن يسار ، عبيد اللّه بن