پيشگاه خدا توبه و انابه دارند و همگى دلاورى و پايدارى وصفناپذيرى از خود نشان دادند و هر كه از آنان در ميدان مبارزه به روى خاك افتاد ، باد صبا و نسيم جنوب بر آرامگاه ايشان در حالى مىگذرد كه پيام تحيت و درود و رضوان بر ايشان دارد .
( 1 ) اعشى همدانى با تعظيم و تجليل از بزرگان و سران نهضت ياد مىكند كه آنان در ميدان نبرد به شهادت رسيدند و به ايشان درودى عطرآگين نثار مىكند و تحيت و درود خويش را با دعا براى ايشان به پايان مىرساند و مىگويد خداوند آنها را از رحمت خويش دور نخواهد كرد زيرا كه ايشان از نواميس خود دفاع كردند . . . براستى كه اين قصيده از برجستهترين قصايدى است كه دربارهء نهضت توّابين سروده شده است .
به هر حال جنبش توّابين ، دلهاى خونخواران جنايتكار ؛ از قاتلان امام حسين عليه السّلام را پر از ترس و بيم و نگرانى ساخت و شيعيان نيز آماده نبرد بر ضد امويان شدند ، دكتر يوسف خليف مىگويد :
« نتيجهاى كه نهضت توّابين بدان منتهى شد ، هر چه باشد ، چيزى كه نمىتوان در آن ترديد كرد ، اين است كه اين قيام پس از شهادت على عليه السّلام شديدترين نهضتى بود كه تا آن زمان به وقوع پيوست و اين قيام ، خاكستر از روى آتش تشيّع برداشت و آتش را فروزان كرد تا اين كه در نهايت بر نابودى حكومت امويان انجاميد همچنان كه از سوى ديگر زمينهساز نهضت مهم ديگر شيعى يعنى نهضت مختار شد . » « 1 »
( 2 )
جنبش مختار
يكى از برجستهترين شخصيتهاى عرب و اسلام كه تاريخ در خود سراغ دارد ، مختار بن يوسف ثقفى آن يكّهتاز عرب است كه توانست بر مسير حوادث
هامش
( 1 ) حياة الشّعر فى الكوفه : ص 73 .