كعبه را در اثر سيل سال 1039 نگاشته و نقش خود را در بازسازى كعبه بيان كرده است . « 1 » همان گونه كه اشاره شد ، وى شاگرد محمد امين استرآبادى ( م 1036 ) دانشمند شيعى اخبارى و مؤلف الفوائد المدنية [ تأليف به سال 1031 ] و آثار ديگر است كه يكى از بنيادگذاران گرايش نوين اخبارى ، در شيعه مىباشد . پايگاه اصلى وى در حرمين شريفين بوده و خود ، همانجا ، به سال 1036 درگذشت . « 2 » حوزهء درسى اين فرد ، حوزهء نيرومندى بوده و آثار آن سبب شد تا در اصفهان ، گرايش اخبارى نفوذ فراوانى به دست آورد . اين آثار را مىتوان در افرادى مانند ملا محمد تقى مجلسى ( م 1070 ) مشاهده كرد كه به نوبهء خود يكى از عوامل مهم رشد اخبارگرايى در قرن يازدهم بوده است .
سيد صدر الدين على خان مدنى ، صاحب كتاب با ارزش رياض السالكين در شرح صحيفه ، و آثار ديگر روزگارى در آن نواحى سكونت داشته است . پدر و جد وى نيز در آن حرم شريف زندگى مىكرده و بعدها خود او به ايران آمد و در سال 1120 در شيراز درگذشت . « 3 » شيخ علىّ بن حسن عاملى برادر شيخ حر عاملى ، در سه سال متوالى به سفر حج رفت و در راه بازگشت از سفر حج در سال 1078 درگذشت . « 4 » سيد نور الدين علىّ بن على عاملى مكّى ( م 1061 يا 1068 ) از عالمانى است كه قريب بيست سال مجاور خانهء خدا بوده است . افندى با يادآورى اين مطلب مىافزايد كه احفاد و اولاد وى هنوز در مكه بسر مىبرند كه يكى از آنها علىّ بن نور الدين ( م 1119 ) است . « 5 » وى كتابى با عنوان الفوائد المكية [ يا : شواهد المكية ] در رد بر الفوائد المدنية استرآبادى نوشته است . سيد شاه فتح اللّه ، كتابى در امامت نگاشته كه مناظرات او با مولى عبد الرحيم لارى در مدينه بوده است . « 6 » دربارهء شيخ قاسم بن محمد كاظمى مقيم نجف نيز آمده است كه مشايخى در مكه ، طائف و برخى از بلاد ديگر داشته است . « 7 »
شيخ محمد بن حسن يكى از عالمان برجستهء شيعى و نوادهء شهيد ثانى ، در سال 1030 در مكه درگذشته است . « 8 » سيد محمد بن حيدر عاملى هم در مكه سكونت داشته است . « 9 »
هامش
( 1 ) . نك : كاشانى ، زين العابدين ، مفرّحة الانام فى تأسيس بيت الله الحرام ، به كوشش رسول جعفريان ، ميراث اسلامى ايران ، دفتر اول ، صص 367 - 392
( 2 ) . نك : افندى ، همان ، ج 5 ، صص 35 - 36 ؛ آقا بزرگ ، الروضة ، صص 55 - 56
( 3 ) . نك : افندى ، همان ، ج 3 ، صص 363 - 367 ؛ آقا بزرگ ، الكواكب ، صص 521 - 524
( 4 ) . نك : عاملى ، شيخ حر ، همان ، ج 1 ، ص 118 ؛ افندى ، همان ، ج 3 ، ص 410
( 5 ) . افندى ، همان ، ج 4 ، ص 157 ؛ نك : عاملى ، شيخ حر ، امل الامل ، ج 2 ، ص 128
( 6 ) . افندى ، همان ، ج 3 ، ص 410
( 7 ) . همان ، ج 4 ، ص 399
( 8 ) . افندى ، همان ، ج 5 ، ص 61
( 9 ) . همان ، ج 5 ، ص 102